Hikmət və həyat dərsləri

Bir şeyi olmadığı yerdə axtarmaq axtarmaq deyil, özünü aldatmaqdır — vəfanı vəfasızda, ədəbi həyasızda, mərhəməti vicdansızda axtarmaq kimi.

İbrət: Bir insanda olmayanı ondan gözləmək özünü aldatmaqdır. Hər kəsdən hər şeyi umma, adamı olduğu kimi tanı.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Gün başladı... Gün bitdi...

Hər səhər gözlərimizi açanda yeni bir günün başladığını görürük. Amma çox zaman axşamın nə vaxt gəlib çatdığını, bir günün ömrümüzdən nə zaman ayrıldığını hiss etmirik. Zaman sakit bir çay kimi axır; biz isə onun sahilində dayanıb ötən anların arxasınca baxırıq.

Bəzən insan öz-özünə düşünür: Tanrı bu günü mənə hansı hikmətlə bəxş etmişdi? Mən bu ilahi əmanətin qədrini bildimmi? Bu günə nə əlavə etdim, ondan nə götürdüm? Ruhuma hansı işığı qazandırdım, hansı fürsəti əldən verdim?

İnsan ömrünün ən böyük sərvəti zamandır. Çünki itirilən hər şey bəzən geri qayıda bilər, amma ötən bir an belə geri dönmür. Buna görə də hər günün, hər saatın, hətta hər nəfəsin öz dəyəri və mənası vardır.

Beləcə, bir gün də yaşadım... Zamanın sonsuz kitabında ömrümün daha bir səhifəsi çevrildi. O səhifədə nə yazıldığını isə ən doğru bilən yalnız Tanrıdır.

İbrət: Hər yeni gün bizə verilən qiymətli bir əmanətdir. Günün sonunda onu necə keçirdiyimizi düşünmək sabahımızı daha mənalı yaşamağa kömək edər.

Etibar Siracsoy

Bəziləri boş vaxtı olanda səninlə danışar, bəziləri isə səninlə danışmaq üçün vaxt ayırar.

İbrət: Vaxt geri qayıtmayan yeganə sərvətdir. Kim onu sənin üçün könüllü xərcləyirsə, o insanın qədrini bil.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Axmağa nəsihət vermək, cahillə mübahisə etmək, ikiüzlü ilə dost olmaq boşunadır.

İbrət: Kiminlə vaxt keçirməyi seçəndə ömrünü necə yaşayacağını da seçirsən. Cahillə mübahisəyə, ikiüzlü ilə dostluğa sərf olunan vaxt hədər gedir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir əməkdaşımızdan tapşırılan işin nə yerdə olduğunu soruşdum. Cavabı məni çox məyus etdi:

«Bu günlərdə etməsəm, dünya dağılmaz ki…»

Bir anlıq düşündüm: Bəli, dünya dağılmaz. Amma bəs bizim aramızdakı etibar? O da dağılmazmı? Bu münasibət əməkdaşlığımıza, qarşılıqlı hörmətimizə və gördüyümüz ümumi işə zərər vurmazmı?

Məsələ tapşırığın bir neçə gün gecikməsi deyildi. Məsələ insanın üzərinə götürdüyü öhdəliyə münasibəti idi. Çünki məsuliyyət təkcə işi görmək deyil, verilən sözə sahib çıxmaq, qarşı tərəfin etimadını doğrultmaq və insanların sənə arxalana bilməsini təmin etməkdir.

Düşünürəm ki, üzərinə götürdüyün hər hansı bir öhdəliyə bu cür məsuliyyətsiz yanaşmaq doğru deyil. Daha da təəssüf doğuran isə bu yanaşmanın ifadə tərzi idi. Mənə görə, belə bir cavab ən azı kobud səslənir və qarşı tərəfin vaxtına, əməyinə və etimadına yetərincə dəyər verilmədiyini göstərir.

Etiraf edim ki, bu sözlər qəlbimi sındırdı. Həmin an anladım ki, əməkdaşlığımız əvvəlki kimi davam edə bilməyəcək. Çünki istənilən peşəkar münasibətin təməli etibardır. Etibar sarsıldıqda isə iş birliyi də ciddi sınaq qarşısında qalır.

Məni daha çox məyus edən isə odur ki, həmkarım nə dediyi sözün yanlışlığını anladı, nə buna görə üzr istədi, nə də tapşırığı yerinə yetirdi. Nəticədə, ona olan etimadım sarsıldığı üçün problemin həllini başqa yolla təmin etməyə məcbur oldum.

Bu hadisə mənə bir daha göstərdi ki, təşkilatlarda ən qiymətli resurs nə vaxtdır, nə puldur, nə də texnologiya. Ən qiymətli resurs insanların bir-birinə olan etimadıdır. Etimadı qazanmaq illər tələb edə bilər, onu itirmək isə bəzən cəmi bir cümlə ilə mümkündür.

İbrət: Etimad təşkilatın ən qiymətli sərvətidir. Onu qazanmaq illər çəkir, itirməyə isə bir cümlə kifayət edir. Sözünün üstündə duran insan bu sərvəti qoruyur.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Ustadım söyləyərdi:

Gəncliyimdə tez-tez gölə gedər, təklikdə xəyala dalıb düşünərdim. Kiçik bir qayığım var idi. Saatlarla o qayıqda üzər, düşüncələr aləmində özümə hüzur tapardım.

Bir gün səhər tezdən, dan yeri söküləndə həmişəki kimi qayığımda oturub dərin düşüncələrə dalmışdım.

Birdən başqa bir qayıq qayığıma çırpıldı, məni xəyaldan ayırdı. Bərk əsəbiləşdim. Qayığın sahibinə acıqlanmaq üçün gözlərimi açdım, amma gördüm ki, qayıq boşdur. Hirsimi tökməyə adam yox idi. Gözlərimi yenə yumub düşüncələrimə qayıtdım. Günəş doğanda artıq könlüm tam sakitləşmişdi.

Boş qayıq mənə bir dərs oldu. O gündən bəri kimsə məni incitməyə çalışanda sadəcə öz-özümə deyirəm:

— Bu qayıq da boşdur.

İbrət: İnsan hüzurunu qorumaq istəyirsə, hər hadisənin arxasında pis niyyət axtarmamalıdır. Bəzən bizi narahat edən şey sadəcə təsadüfdür; onu böyüdüb qəzəbə çevirib-çevirməmək isə artıq bizim seçimimizdir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Yolla gedən bir gənc yolun kənarında oturmuş yaşlı bir kişiyə rast gəlir və soruşur:

— Dayı, bu yol haraya gedir?

— Heç yerə, oğlum.

— Necə yəni? Heç yerə getməyən yol olar?

— Vallah, mən əlli ildir buradayam; bu yol necə vardısa, elə də yerində durur. Gedib-gələn insanlardır.

İbrət: Yol yerindədir, yolçu isə sənsən. Hara getdiyini bilmədən yolun səni hara aparacağını soruşma.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

“Ciyər” sözü ilə yaranmış ifadələr haradan gəlir? Çox yaxın, səmimi dosta “can-ciyər”, əziz övlada “ciyərguşəm”, çox sevdiyimiz adama “ciyərparəm”, qorxaq və aciz adama isə “ağciyər” deyirik.

Qədim insanlar qaraciyərin ilıq və qanlı görünüşündən təsirləndikləri üçün ilıq qanı həyat, onun yoxluğunu isə ölüm sayırdılar. Bu səbəbdən qaraciyər uzun müddət həyatın mərkəzi kimi qəbul edilib.

Məsələn, babillilər insan ruhunun qaraciyərdə yerləşdiyinə inanırdılar. Bəzi mədəniyyətlərdə qaraciyərin ilk növbədə duyğuları təmsil etdiyi düşünüldüyü üçün deyimlərdə və yazılarda qaraciyər ürəkdən əvvəl gəlir.

Qədim Yunanıstanda fəzilət və onunla bağlı cəsarət, qətiyyət kimi keyfiyyətlər ciyərə aid edilirdi. Bir insanın qaraciyəri sağlam idisə, o, fəzilət sahibi sayılırdı — bütün maneələri dəf edərək öz prinsiplərinin ardınca gedən biri kimi qəbul olunurdu.

İbrət: Dil təsadüfən yaranmır; hər sözün arxasında bir tarix, bir inanc dayanır. Kəlmələrimiz keçmişimizin yaddaşıdır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Meşədən keçən bir ovçu qəribə mənzərə görür. Odunçu bir ağacı kəsmək üçün xeyli vaxtdır əlləşir, var gücü ilə balta vurur. Alnından tər axır, bütün bədəni gərilib.

Ovçu yaxınlaşıb soruşur:

— İşiniz niyə belə ağır və ləng gedir? Baltanız tamam kütləşib. Bəlkə onu bir qədər itiləyəsiniz?

Odunçu təəccüblə ona baxıb cavab verir:

— Siz nə danışırsınız? Baltanı itiləməyə haradan vaxt tapım? Qarşıda kəsilməli daha iyirmi ağac var!

İbrət: Zəhmət dəyərlidir, lakin düşünülməmiş zəhmət səmərəsiz ola bilər. Bəzən aləti itiləməyə sərf olunan qısa vaxt bütün işi daha asan və sürətli edir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir gün padşah əyanları ilə gəzintiyə çıxır. Yol üstündəki bir kənddə yaşlı bir adamın öz tarlasında fidan əkdiyini görür. Uzaqdan ixtiyara səslənir:

— Baba, sən niyə bu fidanları əkməklə məşğulsan? Maşallah, ömrünü yaşamısan; yəqin ki, bu fidanların meyvəsini yemək sənə nəsib olmayacaq.

İxtiyar hökmdara belə cavab verir:

— Bu fidanların meyvəsini bizim yeməyimiz şərt deyil, övladım. Bizdən əvvəlkilərin əkdiyi fidanların meyvəsini biz necə yediksə, bizim əkdiyimiz fidanların meyvəsini də bizdən sonrakılar yeyəcək.

Bu cavab hökmdarın xoşuna gəlir və ixtiyara bir kisə qızıl verilməsini əmr edir.

İxtiyar qızılla dolu kisəyə işarə edib deyir:

— Gördünmü, övladım? Bizim əkdiyimiz fidanlar indidən meyvə verdi.

Bu cavab da hökmdarın xoşuna gəlir və ixtiyara daha bir kisə qızıl verilməsini əmr edir. Yaşlı kəndli sıradan biri deyildi — dünyagörmüş, fərasətli kişilərdən idi:

— Övladım, hər kəsin əkdiyi fidan ildə bir dəfə meyvə verir, bizim əkdiyimiz fidan isə artıq iki dəfə meyvə verdi.

Bu cavabı da bəyənən hökmdar ixtiyara yenə bir kisə qızıl verilməsini əmr edir. Amma bu dəfə vəzir araya girib hökmdarı fikrindən daşındırmağa çalışır:

— Aman, padşahım, tez buradan gedək! Belə getsə, bu qoca tarlasına fidan yox, xəzinəmizin dibinə darı əkəcək!

İbrət: İnsan yalnız özü üçün yaşamaz. Bizdən əvvəlkilərin əkdiyini biz yedik; biz də sonrakılar üçün əkməliyik.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Fransanın XVIII əsr yazıçılarından biri, maarifçi Deni Didro böyük borc bataqlığına düşür. Onun acınacaqlı vəziyyəti rus çariçası Yekaterinanın qulağına çatır.

Çariça bu bataqlıqdan qurtulması üçün Didroya xeyirxah bir təklif edir: onun kitabxanasını pulla alıb yenidən ona hədiyyə edir. Üstəlik, həmin kitabxanada işləməsi üçün Didroya 25 illik maaşını da əvvəlcədən ödəyir. Əlbəttə, bu avansın belə gözlənilməz anda ödənilməsi Didro üçün var-dövlət qazanmaq demək idi. İndi Didro bütün borclardan qurtulmuş və rahatlamışdı.

Bir gün dostlarından biri ona qırmızı məxmərdən dəbdəbəli bir xalat bağışlayır. Hər şey də elə bundan sonra başlayır...

Deni xalatı geyinir. İş masasının arxasında həvəslə işləyərkən birdən bu gözəl məxmər xalatla masanın bir-birinə uyğun gəlmədiyini düşünür.

Əlindəki bol pula arxayın olub dərhal təzə masa almağa gedir. Gözəl bir masa alır. İndi xalatla masa bir-birinə yaraşır.

Ancaq bir də görür ki, döşəmədəki köhnə xalça nə xalata, nə də masaya yaraşır. Qaçıb puluna və özünə uyğun bir xalça alır.

Amma yenə də ürəyi rahat olmur. Kreslolar, şkaflar, stullar, divardakı şəkillər və otağın bəzəkləri gözünə köhnə, bir-birinə uyğunsuz görünür.

Artıq hər şey gözünə batır...

Beləcə, Didro evindəki bütün əşyaları dəyişir.

Çox keçmir ki, yenidən əvvəlki vəziyyətinə düşdüyünü anlayır. Bunun səbəbinin öz tamahı olduğunu başa düşür.

Sonradan bu barədə “Köhnə xalatımdan ayrıldığıma peşmanam” adlı məşhur əsərini yazır. Düşdüyü vəziyyəti bir cümlə ilə ifadə edir:

«Köhnə paltarımın ağası ikən yenisinin köləsi oldum.»

İbrət: İnsan bir yeni şey əldə edəndən sonra ardınca qalanlarını da dəyişmək ehtiyacı hiss edir — buna «Didro effekti» deyilir. Acgözlüyün sonu yoxdur; köhnənin ağası olmaq təzənin köləsi olmaqdan yaxşıdır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Dünyanın ən gözəl yeri sevdiklərinin fikrində, duasında və qəlbində tutduğun yerdir.

İbrət: İnsanın ola biləcəyi ən gözəl yer sevdiklərinin qəlbi və dualarıdır. Əsl məkan ünvan yox, sevgidir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Əl-qolum boşalar, könlüm danışmaz

Həyatın sonudur--düşünəndə sən!

Belə fikirlərlə yaşamaq olmaz,

Dunyanın ən gözəl nemətisən sən!

Ömür vəfasızdır, dünya da fani

Gəlişin zamanlı, gedişın ani--

Bu cür düşüncələr üzərlər səni

Gözəl dünyamızın xilqətisən sən!

Eşqdir mehrabı uca göylərin,

Eşqsiz ey dünya nədir dəyərin?--

Deyib bir zamanlar böyük Nizami,

Böyük məhəbbətin ürəyisən sən!

Əzəldən belədir dünyanın işi

Sınaqdır həyatda İnsanın işi

Uzaq tut qəlbindən qəmi, təşvişi

Səni sevənlərin ümidisən sən!

Ev qurub, övladlar böyütdünsə sən

Bir ağac əkərək suvardınsa sən

Çox savab işlərdə bulundunsa sən

Demək, arzuların əməlisən sən,

Həyatın, varlığın özəyisən sən!

Etibaram, sözüm olsa deyərəm,

Ürəyimi sətirlərə düzərəm,

Şükürlüyəm, el-obamı sevərəm,

Dostlarımla heç zaman yenilmərəm!

Etibar Siracsoy

Bir gün bir inək tövləsinə qayıtmaq üçün cığır açılmamış meşədən keçməli olur. Düzgün yol seçə bilməyən heyvan gah yoxuşa qalxır, gah enişə düşür, beləcə əyri-üyrü, çətin bir cığır açır.

Ertəsi gün həmin yerə gələn bir it meşənin o biri tərəfinə keçmək üçün inəyin açdığı cığırla gedir. Sonra növbə qoyun sürüsünə çatır. Çoban hazır cığırı görüb sürünü həmin yolla aparır.

Bir müddət sonra insanlar da bu cığırdan istifadə etməyə başlayırlar. Onlar yolun çətinliyindən şikayət edə-edə gah sağa, gah sola dönür, ağac budaqlarından və kollardan qorunmaq üçün əyilib-burularaq irəliləyirlər. Ancaq heç kim daha münasib yol axtarmağı düşünmür.

Daim istifadə olunan cığır zamanla yola çevrilir. Meşənin o biri tərəfinə cəmi yarım saata çatmağın mümkün olduğunu bilməyən insanlar və ağır yük daşıyan heyvanlar inəyin açdığı dolaşıq yolla üç saat yol gedirlər.

İllər keçir. Kiçik yol əvvəlcə şəhərin əsas yoluna, daha sonra isə onun ən mühüm küçəsinə çevrilir. Mövcud yolların ən əlverişsizi olsa da, hamı yalnız nəqliyyat sıxlığından şikayətlənir.

Bütün bunları seyr edən qoca, müdrik meşə seçdikləri yolun düzgün olub-olmadığını düşünmədən, kor-koranə gedib-gələn insanlara acıyır.

İbrət: Hamının getdiyi yol həmişə ən doğru yol deyil. Bəzən vərdişdən ayrılıb yeni yol axtaran insan mənzil başına daha tez və daha asan çatır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Gecikmək bir işi vaxtında görməməkdir. İnsanlarla münasibətdə gecikmək isə bəzən daha ağır başa gəlir.

Kiməsə sevgimizi bildirmək, kimdənsə sevgi payımızı almaq, qəlbimizi qıranları bağışlamaq, xətrinə dəydiklərimizdən üzr diləmək zamanında olanda dəyərli və gözəldir.

İnsan övladıyıq. Hər birimiz hər an səhv və ya yanlış bir hərəkət edə bilərik. Mühüm olan odur ki, etdiyimiz səhvi etiraf edib düzəltməkdə, üzr diləməkdə, könül almaqda gecikməyək. Həyat qısadır.

Gecikməyək ki, «kaş ki»lərin olmadığı, «nə yaxşı ki»lərin çox olduğu, ədalətli və səadətlə dolu bir ömür yaşaya bilək.

İbrət: Sevgini bildirmək, bağışlamaq və üzr diləmək vaxtında gözəldir. Həyat qısadır — könül işlərini təxirə salmayaq.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Gözləri var deyə gördüklərini zənn edən korlarla doludur yer üzü.

İbrət: Görmək üçün təkcə göz yetməz, gördüyünü dərk etmək də gərəkdir. Baxıb görməyən, eşidib anlamayan insan əsl kordur.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Gözəl təbiətin, bağça, bağların

Həyatın bəzəyi, rəmzidir güllər!

Gül gülü çağırar, bülbül bülbülü

Bülbülün nəfəsi, səsidir güllər.

Necə də canlıdır, necə gözəldir

Zəriflik libası onda əzəldir

Sevən ürəklərçin sanki özəldir

Verməz hər adama qoxusun güllər.

Bəzən utancaqlıq rəmzi olar o,

Bəzən etirafa işıq saçar o.

Bəzən də həm birlik, dostluq olar o

Sadiqlik, səadət rəmzidir güllər

Nərgizin mənası Bahar, Günəşdir.

Ağ gülü sevənin qəlbi təmizdir.

Dərməyə qıymırsan, çünki nəfisdir,

İncə ürəklərin bəhəri güllər!

Saralıb solanda bağda güllərim

Başlayar kədərli, qəmli günlərim

Var olun, solmayın, gözəl güllərim,

Bir daha dərmərəm sizi, güllərim!

Etibar Siracsoy

Bir gün nurani bir kişiyə yuxarılardan xəbər gəlir: «Ey insan, sabahdan suların dadı dəyişəcək, içənlər dəli olacaq.» Kişi tez evə qaçır, əlinə keçən küplərə, qablara su doldurub oturur. Səhəri gün görür ki, həqiqətən hamı dəli olmağa başlayır, özü isə ancaq topladığı sudan içir. Bu minvalla bir-iki həftə keçir. Kişi dözməyib bayıra çıxır. Qarşısına çıxanlarla bir-iki kəlmə kəsən kimi hamısı ona lağ edir: «A kişi, dəli olmusan? Get dəlixanaya!» Yazıq kişi də evinə qayıdır, qabları, küpləri sındırıb adi çeşmədən, hamının içdiyi sudan içib yatır.

İbrət: Doğrunu bildiyinə görə çoxluq səni qınaya bilər. Ağlını qoru, amma özünü hamıya sübut etməyə çalışıb taqətdən düşmə.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Həkim qəbulunda növbəmi gözləyirdim. Evdə səhər yeməyinə vaxt tapmadığım üçün bufetdən bir sendviç və alma şirəsi alıb yeməyə başladım.

Bu zaman pəncərənin yanında oturan bir oğlanın diqqətlə mənə baxdığını gördüm. Baxışları mənə “Mən də acam” deyirmiş kimi gəldi. Ürəyim yandı; bufetə qayıdıb ona da sendviç və alma şirəsi aldım.

Uşaq iştahla yeyirdi. Mən isə birinə xeyir verdiyimi düşünüb sevinirdim.

Elə həmin vaxt uşağın anası qeydiyyat otağından çıxdı. Mənzərəni görən kimi həyəcanla yaxınlaşdı:

— Siz nə etdiniz? Həkim uşağı müayinəyə ac gətirməyi tapşırmışdı. İşdən icazə alıb uzaq yoldan gəlmişik. İndi hər şeyi sabah yenidən başlamalı olacağıq.

Qadın göz yaşlarını saxlaya bilmədi. Mən donub qaldım. Yaxşılıq etdiyimi sanarkən bir ailənin zəhmətini puça çıxarmışdım.

İbrət: Yalnız hisslərimizə və ehtimallarımıza güvənsək, yanlış qərar verə bilərik. Kömək etməzdən əvvəl vəziyyəti öyrənmək də mərhəmətin bir hissəsidir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Ata qurd balasına həyatı öyrədərkən qoyunları göstərib deyir:

— Bax, onların əti dadlı olur.

Sonra çobanı göstərir:

— Onun dəyənəyi isə acı olur. Ehtiyatlı ol.

Bala qurd çobanın yanındakı iti görüb sevinclə deyir:

— Ata, bax, o bizə oxşayır!

Ata qurd cavab verir:

— Onu görən kimi qaç, balam. Biz ən çox bizə oxşayan, amma bizdən olmayanlardan zərər çəkmişik.

İbrət: Bəzən ən böyük zərəri bizə oxşayan, amma niyyəti başqa olanlardan görürük. Özünü qorumaq üçün zahiri bənzərliyə aldanmamaq, ikiüzlülüyü vaxtında sezmək lazımdır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Müəllim sinfə girir, şagirdləri salamlayır və çantasından şüşə bir banka çıxarıb masanın üstünə qoyur:

— Hamımızın yalnız bir həyatı var və biz bu həyatda istədiyimiz hər şeyə nail ola bilərik — vaxtımızdan düzgün istifadə etsək. — Sonra bankanı qolf topları ilə doldurub şagirdlərdən soruşur: — Sizcə, banka doludurmu?

— Doludur, — deyə hamı bir ağızdan cavab verir.

Müəllim çantasından bir miqdar iri çınqıl çıxarıb bankaya əlavə edir və yenə soruşur:

— İndi necə, banka doludurmu?

— Hə, — deyə şagirdlər cavab verir.

Müəllim bankaya bir qədər də qum tökür və bir daha soruşur:

— Banka doludurmu?

Şagirdlər bu dəfə də bankanın dolu olduğunu təsdiqləyir.

Nümayişini bitirən müəllim gördüklərinin mənasını şagirdlərə belə izah edir:

— Təsəvvür edin ki, bu banka həyatın rəmzidir:

qolf topları həyatda ən çox dəyər verdiyiniz şeylərin — ailənizin, dostlarınızın, sevdiklərinizin;

iri çınqıl daşları digər vacib amillərin — malınızın, mülkünüzün, məşğuliyyətinizin;

qum isə sizə lazım ola bilən, amma o qədər də əhəmiyyətli olmayan digər şeylərin rəmzidir.

Əgər mən bankanı əvvəl qumla doldursaydım, onda nə qolf toplarına, nə də çınqıla yer qalardı. Həyat da belədir. Əgər onu kiçik, əhəmiyyətsiz şeylərlə doldurub bütün vaxtımızı, enerjimizi onlara sərf etsək, ən vacib şeylərə vaxtımız qalmaz.

İbrət: Həyatında əvvəlcə ailənə, sevgiyə, sağlamlığına yer ayır. Bütün vaxtını xırda işlərə sərf etsən, ən qiymətli şeylərə vaxtın qalmaz.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bu həyatda daim öyrənirsən:

kimindən səbirli olmağı, kimindən sevməyi, sədaqəti, vəfanı, gözəl əxlaqı; kimindən də ikiüzlülüyü, saxtakarlığı, xəbisliyi, xəyanəti tanımağı.

İbrət: Həyat bizə hər insandan bir şey öyrədir: kimindən vəfanı, kimindən də xəyanətin nə olduğunu. Hər ikisi dərsdir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Anam atamı, evimizi və bizi qoyub gedəndə mənim altı, qardaşımın səkkiz yaşı vardı. O yaşımda belə onun atamdan ayrılmasını anlayırdım, amma bizi qoyub getməsini anlaya bilmirdim. Ana da uşaqlarını atıb gedərmi?

Atam anamı döyərdi. Məni də, qardaşımı da döyərdi. Məndə elə fikir yaranmışdı ki, bütün kişilər arvadlarını, övladlarını döyür...

Anasız evlərin yalnız dörd divardan ibarət olduğunu anam gedəndən sonra öyrəndim. Səhərlər «əlinizi, üzünüzü yuyub gəlin, səhər yeməyiniz hazırdır» deyən olmadığı kimi, günlərlə ac qalsan da «acsanmı?» deyə soruşanın da olmadığını öyrəndim. Öyrəndiklərimin içində canımı ən çox yandıran isə bu idi: ana qoxusu olmayanda uşaqlar neçə yaşında olursa olsun, bir andaca böyüyürlər. Mən də altı yaşımda böyüdüm.

Anam evi tərk edəndən təxminən on gün sonra evimizə polislər gəldi. Dediklərinə görə, anam intihar etmişdi. Əlində bərk-bərk tutduğu bir zərf var imiş. Zərfin üzərində «qızım və oğluma verilsin» yazılıbmış.

Mən o vaxt oxumağı bilmirdim, necə oxuyacaqdım? Qardaşım oxudu. Məktubu dinləyərkən ağladım. Qardaşım da ağladı.

Anam bizi tərk edəndə ata evinə gedibmiş. Atası çox əsəbiləşibmiş. Sən demə, qadın öz evində oturmalıymış; ağzı qanla dolu olsa belə «qırmızı şərbət içdim» deməliymiş. Anam babama yalvarıbmış: «Bir aya qədər sizdə qalım, sonra bir çarə taparam, uşaqlarımı yanıma alıb yeni bir həyata başlaram.»

Vay, vay, vay! Qadın təkbaşına yaşayacaqmış! Babamın namusunu beş qəpiklik edəcəkmiş, babam daha adam arasına çıxa bilməyəcəkmiş. Qızı ölsə, daha yaxşı imiş... Anam həmin axşam özünü asıbmış. Bunları illər sonra, on doqquz yaşımda nənəm ölüm yatağında mənə danışdı.

Atam anamın ölüm xəbərini alanda heç üzülmədi. Bizi yetimlər evinə verəcəyini dedi. Biz artıq orada yaşayacaqmışıq, orası bizim evimiz olacaqmış. Bacı-qardaş bir-birindən ayrılıb bir-birini unuda, illər sonra tanımaya bilər deyə ikimiz də anamın məktubunu saxlamalıymışıq.

Amma bir məktubu ikimiz necə saxlayacağıq deyə soruşmağıma ehtiyac qalmadan qardaşım qayçı ilə məktubu ortadan kəsdi. Cümlələrin baş tərəfini mənə verdi. Cümlələrin əvvəli məndə olduğu üçün mən oxumağı öyrənəndə davamını təxmin etməliymişəm. Qardaşım isə məktubu onsuz da əzbərləmişdi.

Xalam bizim yetimxanaya göndəriləcəyimizi eşidəndə gəldi. Atama: «Qız uşağı yetimxanaya verilməz. Mən Həyatı götürüb özüm böyüdərəm» dedi. Qız uşağının niyə yetimxanaya verilmədiyini də xalamla yaşamağa başlayanda anladım: qız uşağı evdə iş buyurulan pulsuz xidmətçi demək imiş. Xalam bir gün də olsun məni adımla çağırmadı. Adım «Astagəl» olmuşdu: «Astagəl, su gətir... Astagəl, bu qabları yu...»

Qardaşım ayda bir dəfə məni xalamgildə ziyarətə gəlirdi. Yetimxanada rahat olduğunu deyirdi. Mən də rahat olduğumu deyirdim — qardaşımı üzmək istəmirdim. Görəsən, qardaşım da mən üzülməyim deyə «rahatam» deyirdimi? Bunu soruşmağa heç cür cəsarət etmədim.

Məktəbə başlamışdım. Sinifdə oxumağı ilk öyrənən mən oldum. Axı necə öyrənməyim — anamın məktubunu oxuyacaqdım. Məktubun məndə qalan hissəsi «Həyat, gözəl qızım, mən səni...» sözləri ilə başlayırdı. Hər gecə yatağımda o cümləni tamamlamağa çalışırdım:

«Həyat, gözəl qızım, mən səni çox sevirəm.»

«Həyat, gözəl qızım, sənin üçün çox darıxmışam.»

«Həyat, gözəl qızım, mən səni gözləyirəm.»

Cümləyə əlavə etdiyim sözə görə xəyal qururdum. Xəyallarımda çox məsud idim. İnsan acı xəyal qurarmı heç?

Orta məktəbi bitirdim. Xalam daha məktəbə getməyəcəyimi dedi. Amma mən oxumaq istəyirdim — oxuyub öz ayağım üstündə durmaq və qardaşımla bir evdə yaşamaq arzusundaydım.

O yay məhəllə baqqalı, üç uşaqlı Həsən əminin arvadı xərçəngdən öldü. Çox üzüldüm. Üç uşaq nə edəcəkdi, ana qoxusunu necə alacaqdı? Analar niyə ölürdü? O üç uşaq da mənim kimi adını unudub «Astagəl» olacaqdımı?

Mən Həsən əminin uşaqlarının halına yanarkən onun sözlüsü olduğum bəlli oldu. Sən demə, səkkiz bilərziyə, üç min lirəyə satılmışam. Yaşım rəsmi nikah üçün az olduğundan qırx gün sonra Həsən əmi ilə kəbinimiz kəsildi.

On beş yaşım var idi. Həsən əminin arvadı idim. İki, beş, altı yaşında üç uşağım var idi. Bir də bizim ortaq bir uşağımızın olmasında israrlı olan xalam... Mənim də uşağım olmalıymış ki, yerim möhkəm olsun və Həsən əmi başqa qadınlara meyl etməsin.

Həsən əmidən ilk şilləni ona «Həsən əmi» dediyim üçün yedim. Bir qadın da ərinə «əmi» deyərmi? Mən altı yaşında anamı itirəndə susmağı öyrənmişdim. Yəni «Bir kişi on beş yaşında bir qıza arvadım deyərmi?» sualını verməyib susmuşdum.

Həsən əmi mənə şillə vuranda üç uşaq da atalarının ayaqlarına sarıldı:

— Həyat bacımızı döymə! O, bizimlə oynayır, bizə nağıl danışır, — deyə yalvardılar.

Mən o uşaqların böyük bacısı idim. Nağıl adı ilə danışdıqlarım isə öz xəyallarım idi.

Həsən əmi evdən çıxandan sonra güzgünün qarşısına keçdim. Ona “Həsən” deməyi öyrənəcəkdim. Hər dəfə adını çəkəndə tökülmüş saçları, burnunun üstünə sürüşən eynəyi, iri qarnı gözümün qabağına gəlirdi. Elə bil günah işləmişdim, utanırdım, adını dilimə gətirə bilmirdim. Güzgü qarşısında məşq edərkən altı yaşlı oğlu yanıma gəldi:

— Həyat bacı, anam atama “bəy” deyirdi. Sən də “bəy” de, — deyib mənə ürək-dirək verdi.

«Bəy» — əlbəttə, «bəy» yaxşı olardı. Əyilib qaragöz, xəyallarımı nağıl deyə dinləyən Samini öpdüm. Beş yaşlı Elifi, iki yaşlı Zəhranı da çağırıb onlara nağıl danışmağa başladım. O gün nağılıma belə başladım: «Biri varmış, biri yoxmuş. Altı yaşında, adı Nağıl olan bir qız varmış. Nağıl anasını itirmişdi. Hər yerdə anasını axtarmış, tapmayanda isə xəyallar ölkəsinə getmişdi. Nağıl orada o qədər xoşbəxt imiş ki, bir daha gerçək dünyaya dönməmişdi.»

Nağıl mənim nağılımda həmişə xoşbəxt idi, həmişə gülümsəyirdi. Hər gün uşaqlara bu nağılı danışırdım. Çox xoşbəxt idik.

Həsən əmi də yaxşı idi. Artıq ona “bəy” deyirdim. Hərdən əsəbiləşirdi, səbəbini anlayırdım: səkkiz bilərzik və üç min lirəyə arvad aldığını düşünmüşdü, amma evinə uşaqlara nağıl danışan bir bacı gətirmişdi.

Qardaşım ziyarətimə gəlirdi. Hər dəfə anamın məktubunun ondakı yarısını mənə vermək istəyirdi. Qəbul etmirdim. Çünki məktubun o biri yarısını oxusaydım, sanki xəyallar ölkəsindən qəddar, gerçək bir dünyaya dönəcək, bədbəxt olacaqdım deyə qorxurdum. Bütün xəyallarım məktubun o biri yarısı üzərində qurulmuşdu.

Qırx yaşıma çatanda nağıllarımı dinləyən uşaqlar böyümüşdülər. Sami həkim olmuş, təyinatla başqa şəhərə köçmüşdü. Əhvalı olmayanda zəng edib “Həyat bacı, mənə bir nağıl danış” deyirdi.

Elif müəllim olmuş, evlənmişdi. Bir qız nəvəm oldu. Adını Həyat qoymaq çox istədilər, icazə vermədim. Elif: «Onda nəvənin adı Nağıl olsun» dedi. Beləcə nəvəmin adı Nağıl oldu.

Kiçik qızım Zəhra baytar oldu. “Həyat bacı, hansı heyvan narahat olsa, ona nağıl danışıram, sakitləşir” deyirdi. Zəhra da evləndi, bir oğlan nəvəm oldu.

Qırx beş yaşıma çatanda Həsən əmi, yəni Bəyim rəhmətə getdi. Çox üzüldüm. Son sözü «Haqqını halal et» oldu. Ürəkdən, tam səmimi halalladım. O, yaxşı bir insan idi.

Amma haqqımı —

on beş yaşında qız uşaqlarının evlənməsində bir qəbahət görməyənlərə və bunu dəstəkləyənlərə;

hər gün zorakılığa məruz qaldığını bildikləri qızlarının boşanmasını namussuzluq sayanlara və bu düşüncəyə haqq qazandıranlara;

yaralı bir quş kimi çarəsiz, ümidsiz hala düşmüş uşaqlarına qarşı mərhəmətsiz davrananlara və bunu dəstəkləyənlərə —

halal etmirəm!

İbrət: Kor adət və yanlış «namus» anlayışı bir qadının, bir uşağın həyatını məhv edə bilər. Erkən evliliyə, zorakılığa və laqeydliyə göz yumanlar bu zülmün ortağıdır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Qədim zamanlarda öz var-dövləti ilə məşhur bir hökmdar varmış. Bu hökmdar getdiyi hər yerə sərvətinin bir hissəsini aparar və onu nümayiş etdirməklə öyünərmiş. Hökmdarın ən çox güvəndiyi müdrik bir müəllimi varmış. Bir gün hökmdar ondan soruşur: «Sən dünyagörmüş adamsan. De görüm, mənim hökmdarlığım və sərvətim haqqında nə düşünürsən?»

Müdrik adam hökmdarın gözlərinə baxıb belə deyir: «Tutaq ki, hökmdarım, çox isti, ucu-bucağı görünməyən bir səhradasınız. Ölməməyiniz üçün sizə bir qab su verənə sərvətinizin yarısını verərsinizmi?» «Verərəm, təbii» deyə hökmdar cavab verir. Müdrik adam: «Tutaq ki, bir müddət sonra susuzluğunuz bir az da artdı. Növbəti qab su üçün sərvətinizin o biri yarısını da verərdinizmi?» Hökmdar bir az düşünüb: «Ölməmək üçün, əlbəttə, verərdim» deyir.

Müdrik gülümsəyib deyir:

— Elə isə sərvətinizlə çox öyünməyin, hökmdarım. Deməli, onun qiyməti cəmi iki qab sudur.

İbrət: Var-dövlətin dəyəri şəraitdən asılıdır: səhrada bütün sərvətin cəmi iki qab su edər. Sərvətinlə öyünmə — onun qiyməti keçicidir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Düşüncəni qəlblə vurdum — sevgi çıxdı.

Sevgini əməklə topladım — vəfa çıxdı.

Çörəyi vicdanla böldüm — ədalət çıxdı.

Sevgini, əməyi, vicdanı, vəfanı və ədaləti topladım — insan çıxdı.

— Yaşar Kamal

İbrət: İnsanı insan edən sevgi, əmək, vicdan, vəfa və ədalətdir. Bu dəyərlər birləşəndə əsl insanlıq yaranır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

1919-cu il idi. İstanbul bütünlüklə ingilis işğalı altında idi. Orta məktəbi təzəcə bitirmişdim.

Gözəl bir qız idim, evimizə elçilər gəlirdi. Bir gün özünü vəkil kimi təqdim edən bir gənc elçiləri ilə birlikdə evimizə gəldi. Bu yaraşıqlı, ucaboylu oğlanı görüb bəyəndim. Nişanlandıq. Nişanlımı sevirdim... Xoşbəxt bir yuva qurmaq istəyi ilə səhərə qədər lampa işığında kiçik dəsmallar toxuyur, cehizimi hazırlayırdım.

Bir gün məhəllədə bir dedi-qodu yayıldı.

Dedilər ki, «Ayişənin nişanlısı heç də vəkil deyilmiş, məscidin önündə tabut daşımaqla özünə gün ağlayırmış.»

Dünyam başıma yıxıldı. Atamla məscidə gedib uzaqdan baxdıq. Doğrudan da, tabut daşıyırdı.

Sarsıldım. Nişanı qaytardıq, ayrıldıq.

Beş il keçdi. Evli idim, bir övladım var idi. Ölkəmiz artıq azad idi.

Bir gün şəhərdə onunla qarşılaşdım. Oğlum da yanımda idi.

Məni görüb dayandı. Çəkinə-çəkinə: «Vaxtınız varsa, sizə bir fincan çay təklif etmək istərdim» dedi. Razılaşdım. Bir ofisə girdik.

Bura bir hüquq firması idi; qapıdakı lövhədə onun adı yazılmışdı. Köməkçiləri içəridə işləyirdi.

— Doğrudanmı vəkilsən? — deyə soruşdum.

— Hə, — dedi.

— Amma əgər vəkilsənsə, o zaman niyə məscidin önündə tabut daşıyırdın?

Başını aşağı əydi: «Məni bağışla» dedi.

«İstanbul işğal altında idi. Hər tərəfimiz ingilis əsgərləri ilə dolu idi, hər şeyi, hər kəsi ciddi şəkildə yoxlayırdılar. Biz isə Anadoluya, Milli Qüvvələrə yardım etmək üçün cənazə adı altında içi silahla dolu tabutlar göndərirdik. Bu, ölkə üçün həyati bir vəzifə idi. Bunu sənə belə deyə bilməzdim...»

İbrət: Gördüyünə əsasən tələsik hökm vermə. Hər hərəkətin arxasında bilmədiyin bir həqiqət ola bilər. Azadlığımızı fədakar insanların çəkdiyi zəhmətə, verdiyi qurbanlara borcluyuq.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Ürəkdən edilən yaxşılıq,

sevgi ilə yoğrulmuş davranış,

səmimiyyətlə söylənmiş söz,

ədəb-ərkanlı rəftar,

eşqlə boyanmış təbəssüm,

haqq-ədalət uğrunda atılan addım,

mənəvi dəyərlərə göstərilən ehtiram —

heç vaxt itib-batmaz. Başqalarının yolunu işıqlandırar, sənin də ömrünə nur, sağlamlıq və gözəllik qatar.

İbrət: Ürəkdən edilən yaxşılıq, söz və əməl heç vaxt itmir; həm başqalarının yoluna işıq salır, həm də sənin ömrünü nurlandırır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Həyatda yalnız itki görməyin. Qazandığınız uğurlar da var, uğursuzluqlardan öyrəndiyiniz dərslər də.

İbrət: «İtirmək» yoxdur — ya qazanırsan, ya öyrənirsən. Hər uğursuzluq əslində bir dərsdir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Keçmişdə yaşamaq arxaya baxa-baxa yerimək kimidir. Önünə baxmadığın üçün daim büdrəyib yıxılacaq, nə arxada qalanı dəyişə, nə də önündəki qapıları aça biləcəksən.

İbrət: Daim arxaya baxan qabağındakı maneəni görməz. Keçəni qaytara bilməzsən; üzünü irəli çevir, qarşındakı imkanları gör.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Yeknəsək həyat insan ruhunu səssiz-səssiz yorur. Hər günün dünənkinin eynisi olması, eyni işlərin təkrarlanması, yaxud heç bir iş görmədən zamanın axıb getməsi insanın daxilində görünməz bir boşluq və mənəvi sıxıntı yaradır. Çünki ruh da həyat kimi hərəkət, dəyişiklik və yenilik istəyir.

Bəzən isə həyatımıza kiçik bir yenilik daxil olur və sanki içimizdə yeni bir pəncərə açılır. Adi günlər bir anda rənglənir, könlümüzdə xoş bir həyəcan, yaşamaq həvəsi və gözəl bir əhval yaranır. Əslində, həyatın gözəlliyi yalnız qarşımıza çıxan təsadüflərdə deyil, özümüzün həyatımıza nə qədər gözəllik və yenilik qata bilməyimizdədir.

İnsan öz həyatının yalnız seyrçisi olmamalıdır. Bəzən yeni bir yol seçmək, yeni bir insanla tanış olmaq, yeni bir yer görmək, öyrənmək, yaratmaq, sevdiyimiz bir işə vaxt ayırmaq kifayətdir ki, həyatın rəngi dəyişsin. Çünki yenilik həmişə böyük hadisə deyil; bəzən kiçik bir addım böyük bir ruh yüksəkliyinin başlanğıcı olur.

Həyat bizə verilmiş hazır bir səhifə deyil. Onun hər gününü özümüz yazırıq. Ona görə də ömrün səhifələrini təkrarlarla deyil, yeni duyğularla, yeni arzularla və gözəl xatirələrlə doldurmaq insanın öz əlindədir.

İbrət: Həyatımıza yenilik qatmaq üçün böyük dəyişikliklər gözləməyə ehtiyac yoxdur. Öyrənməyə və sevdiyimiz işlərə ayırdığımız kiçik bir vaxt belə günümüzə məna verə bilər.

Etibar Siracsoy

Tibb təhsili alan bir tələbə Bursadakı “Bilge” kitab evində uzun axtarışdan sonra lazım olan kitabı tapdı. Arxa üzündəki qiyməti görəndə təbəssümü dondu: kitabı almağa imkanı yox idi.

Bunu büruzə vermədən səhifələri vərəqləyib müəllimin tapşırdığı bölməni tapdı. Dükan sahiblərinin müştərilərlə məşğul olduğunu görüb mətni sürətlə oxudu və çıxdı.

Sonrakı bir ay ərzində tələbə iki gündən bir kitab evinə gəlib rəflərin arasında dərsini oxudu. Buraxılış imtahanlarına bir həftə qalmış yenə gəldi, amma kitabı yerində tapa bilmədi. Bütün rəfləri axtardı; kitab sanki yoxa çıxmışdı.

Üzü ağarmış halda getmək istəyərkən dükan sahibləri onu saxladılar:

— Buyur, əyləş. Sənə sözümüz var.

Kitabçılardan biri masasının altından həmin kitabı çıxardı:

— Bu yaxınlarda bir müştəri qiymətini soruşdu və almaq istəyirdi. Mən kitabı rəfdən götürüb sənin üçün saxladım. Burada oturub oxuya bilərsən.

Gənc təhsilini bitirib həkim olduqdan sonra da həmin iki kitabçını unutmadı. İmkanı olmayan xəstələrdən heç vaxt pul almadı.

İbrət: Kiçik bir xeyirxahlıq insanın qəlbində ömürlük iz qoya bilər. Yaxşılıq görən çox vaxt özü də başqasına yaxşılıq edir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Günlərin bir günü bir kəndlinin uzunqulağı suyu qurumuş bir quyuya düşür. Saatlar keçir. Heyvanın acı-acı anqırtısını eşidən sahibi və qonum-qonşu yığışıb onu xilas etməyin yollarını axtarırlar. Hərə bir fikir söyləyir. Axırda uzunqulağı çıxara bilməyəcəklərini düşünüb quyunu torpaqla doldurmağa qərar verirlər. Hərə əlinə bir kürək alıb quyuya torpaq tökməyə başlayır.

Zavallı heyvan üstünə tökülən torpağı silkələyib ayaqlarının altına atır və bu torpaq sayəsində get-gedə yüksəlir, sonunda quyunun ağzına qədər qalxmağı bacarır. Uzunqulağı quyudan sağ-salamat çıxmış görəndə camaat çox təəccüblənir.

İbrət: Üstünə tökülən torpağı silkələyib ayağının altına at, yüksəl. Çarəsizlikdən qurtuluş sızlamaqda yox, silkələnib mübarizə aparmaqdadır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Küləksiz havada fırlanan yel dəyirmanının hökmən bir üfləyəni var.

Eskimos atalar sözü

İbrət: Heç nə səbəbsiz baş vermir. Hadisənin arxasındakı qüvvəni görməsək də, təsirini nəticəsindən anlaya bilərik.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir kəndə əhalini maarifləndirmək üçün bir mühazirəçi dəvət edirlər. Adam salona daxil olur və görür ki, içəridə cəmi bir nəfər əyləşib. Salam verəndən sonra bu adama müraciət edir: «Sizdən başqa kimsə gəlməyib. Nə deyirsiniz, mühazirəni keçək, ya yox?»

Yeganə «dinləyici» belə deyir:

— Müəllim, mən mehtərəm, iyirmi atım var. On doqquzu qaçıb getsə, biri qalsa, onu ac-susuz qoymaram ki! Yenə suyunu, yemini verərəm.

Mühazirəçi çıxışına başlayır və uzun-uzadı danışır. Bitirəndən sonra mehtərdən soruşur:

— Necədir, mühazirəmi bəyəndinizmi?

Mehtər cavab verir:

— Mən at baxıcısıyam, dediklərinizdən çox şey anlamadım. Amma bir şeyi bilirəm: iyirmi atın yemini bir ata verib onu çatlatmaram.

İbrət: Yaxşı danışmaq çox danışmaq deyil, fikri dinləyicinin anlayıb mənimsəyə biləcəyi qədər deməkdir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

— Müəllim, salam! Xatırladınız məni? Vaxtilə məktəbdə mənim müəllimim olmusunuz.

— Bəli, xatırladım. İbtidai sinifdə mənim şagirdim olmusan. Uzun illər sonra səni yenidən gördüyümə şad oldum. Nə işlə məşğulsan?

— Mən də sizi gördüyümə çox şadam. Sizin kimi müəllim olmuşam.

— Çox gözəl. Bəs niyə müəllim olmaq qərarına gəldin?

— Çünki siz mənə örnək oldunuz, məni müəllim olmağa həvəsləndirdiniz. İstədim ki, mən də uşaqların yetişməsinə kömək edim, onlara həyatda uğur qazanmaq üçün inam verim.

— Bu cür düşünməyinə və müəllim olmaq qərarına sevindim. Amma dedin ki, mən vaxtilə səni ilhamlandırmışam, nümunə olmuşam. Tam olaraq nəyi nəzərdə tutursan?

— Siz bizə dərs deyəndə sinifdəki oğlanlardan birinə valideynləri qəşəng bir saat almışdılar. Mənim valideynlərimin imkanı olmadığından mənə saat ala bilmirdilər. Saatdan isə çox xoşum gəlmişdi və bir gün böyük tənəffüsdə həmin saatı o oğlanın cibindən oğurladım. Tənəffüsdən sonra oğlan sizə saatının oğurlandığını dedi. Siz sinifdəki şagirdlərə müraciət etdiniz ki, saatı kim götürübsə, geri qaytarsın. Heç kəsdən səs çıxmayanda otağın qapısını bağladınız və dediniz ki, bütün oğlanların ciblərini yoxlayacaqsınız. Öz-özümə düşündüm ki, bu, həyatımın ən utancverici anı olacaq.

Oğlanlar divar boyu düzüldü, siz tapşırdınız ki, hər kəs gözünü əlləri ilə örtsün. Bir-bir bütün oğlanların ciblərini yoxladınız. Amma saatı mənim cibimdən çıxarandan sonra da digər şagirdlərin ciblərini yoxlamağa davam etdiniz və axırda saatı kimin oğurladığını heç kimə demədiniz. Hətta il boyu bu hadisə barədə nə mənə, nə də valideynlərimə bir kəlmə demədiniz. Sadəcə saatı sahibinə qaytardınız. O gün siz mənim ləyaqətimin alçaldılmasına yol vermədiniz, uşaqcasına düşüncəsiz hərəkətimə görə adımın «oğru», «yalançı» çıxmasının qarşısını aldınız və məni bağışladınız.

O hadisə mənim üçün böyük bir dərs oldu. Anladım ki, əsl müəllim şagirdinə yalnız bilik verən deyil, ona düzgün dəyərləri aşılayan, səhvinə görə cəzalandıran yox, səhvindən dərs çıxarmağı öyrədən, şagirdini həyata bağlayan insandır. Elə həmin an gələcəkdə mənim də sizin kimi müəllim olacağıma qərar verdim.

Müəllim bu hekayəni dinləyir və təəccüblənir. Gənc soruşur:

— Bu hadisəni xatırlamadınız? Həmin saatı mənim cibimdən çıxardığınızı unutmusunuz?

— Hadisəni xatırladım, sadəcə saatın sənin cibindən çıxdığını bilmirdim.

— Necə yəni, saatın mənim cibimdən çıxdığını bilmirdiniz? Axı onu özünüz mənim cibimdə tapdınız!

— Çünki şagirdlərin ciblərini yoxlayanda mən də gözlərimi yummuşdum...

İbrət: Bir insanın ayıbını üzünə vurmadan, gözünü yumaraq onu qorumaq əsl müəllimlikdir. Ləyaqəti qorunan insan səhvindən dərs alıb ucalır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Fizika müəllimi dərsdən çıxıb müəllimlər otağına girir və həmkarlarına şikayətlənir: «Bu tələbələr necə də ağılsız imişlər! Nyutonun 2-ci qanununu onlara üç dəfə izah etdim, sonda hətta özüm də başa düşdüm, amma onlar yenə başa düşmədilər.»

İbrət: Başqasına öyrətmək istəyən əvvəlcə özü anlamalıdır. Başa düşmədən izah etmək nə müəllimə, nə də şagirdə fayda verir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Qanuni Sultan Süleyman (1494–1566; 1520-ci ildən ömrünün sonunadək hökmdarlıq edib) Osmanlı dövlətini dövrünün ən qüdrətli dövlətlərindən birinə çevirir. Amma arabir düşünürmüş: “Görəsən, gün gələr, Osman oğullarının dövləti də zəifləyib süqut edərmi?”

Bir çox məsələdə olduğu kimi, bu narahat düşüncəsini də süd qardaşı, məşhur alim Yəhya Əfəndiyə açmaq qərarına gəlir. Kəşfinə, kəramətinə inandığı Yəhya Əfəndiyə belə bir məktub yazıb göndərir: «Sən ilahi sirlərə vaqifsən. Lütf et, bunları bizə aydınlaşdır. Bir dövlət hansı halda çökər? Osman oğullarının aqibəti necə olar? Elə bir gün gələ bilərmi ki, bu dövlət iflasa uğrasın?»

Dövrün qüdrətli sultanı Möhtəşəm Süleymandan gələn bu məktubu oxuyan Yəhya Əfəndinin cavabı isə çox qısa olur: «Nəyimə lazımdır, Sultanım!»

Topqapı sarayında bu cavabı heyrətlə oxuyan sultan ona məna verə bilmir, narahatlığı daha da artır. Çünki Yəhya Əfəndi kimi bir şəxs ciddi məsələyə belə bəsit cavab verməzdi. «Görəsən, bu cavabda bilmədiyimiz bir məna varmı?» deyə sultan düşünür və durub Yəhya Əfəndinin Beşiktaşdakı dərgahına yollanır. Bu dəfə sultan töhmət dolu bir tərzdə: «Ağabəy, nə olar, məktubuma cavab ver. Məsələni ciddiyə al» deyərək sorğusunu təkrarlayır.

Yəhya Əfəndi:

«Sultanım, sizin sorğunuzu ciddiyə almamaq mümkündürmü? Mən sorğunuz üzərində yaxşıca düşünüb qənaətimi də açıqca ərz etmişdim.»

«Yaxşı, amma cavabından bir şey anlamadım. Sadəcə nəyimə lazımdır demisən. Bu, sanki məni bu işlərə qarışdırma mənasına gəlir.»

Yəhya Əfəndi ibrət dolu bu sözləri tarixin səhifələrinə həkk edir:

«Sultanım! Bir dövlətdə zülm yayılarsa, haqsızlıq ərşə qalxarsa və bunu eşidənlər də ‘nəyimə lazımdır’ deyib uzaqlaşarsa, sonra qoyunları qurdlar deyil, çobanlar yeyərsə, bilənlər həqiqəti söyləməyib susarsa, gizlədərsə, fəqirlərin, möhtacların, yoxsulların, kimsəsizlərin fəryadı göylərə çıxarsa və bunu daşlardan başqa kimsə eşitməzsə, onda dövlətin sonu görünər. Belə hallarda dövlətin xəzinəsi boşalar, xalqın etimad və hörməti sarsılar. Asayişə vəsilə olan itaət hissi gedər, xalqa hörmət duyğusu yox olar. Çöküş və iflas da beləcə qaçılmaz olar...»

Söylənənləri dinləyərkən ağlamağa başlayan qoca sultan başını aşağı salıb bunları təsdiq edir. Sonra da məmləkətində ona belə nəsihətlər verə biləcək bir alimin olmasına görə Allaha şükür edərək oradan ayrılır.

İbrət: Zülmü görüb «nəyimə lazımdır» deyən cəmiyyət tənəzzülə uğrayır. Haqsızlığa göz yummaq da haqsızlığa şərik olmaqdır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Oxumağı, yazmağı düz-əməlli bilmədiyimiz zamanlar idi. Kəndimizə bir müəllim gəldi. Sadəcə müəllim yox, bizə qardaş, ata olacaq biri gəlmiş imiş demə. Məktəbimizin və biz şagirdlərin acınacaqlı vəziyyətini, məktəbi bitirdikdən sonra pambıq tarlasında işləmək məcburiyyətində olduğumuzu öyrənincə gözləri doldu.

Kəndimizdə bir yol var idi. Aydın müəllim bizdən onun haraya getdiyini soruşdu. O yolun pambıq tarlasına getdiyini dedik. Kənddən uzanan daha bir yol da vardı. Onun haraya getdiyini də soruşdu. Ömrümüzdə kəndimizdən çıxmadığımızdan, dünyanın yalnız bizim kənddən ibarət olduğunu zənn etdiyimizdən bu suala cavab verə bilmədik.

Həmin gün bizdən böyüyəndə nə olmaq istədiyimizi də soruşdu. Hamımız susub qaldıq, çünki nə cavab verəcəyimizi bilmirdik...

Müəllimimiz bizə qısa zamanda yazıb-oxumağı öyrətdi. Günlər keçdi, artıq rahat yazıb-oxuyurduq. Bir gün Aydın müəllim bizə çoxlu məktub gətirdi. Bu məktubların həkimlərdən, mühəndislərdən, alimlərdən və müxtəlif peşə sahiblərindən gəldiyini söylədi. Onun dediyinə görə, o adamlar bizim məktub dostlarımız olacaqdı. İllər boyu heç tanımadığımız o insanlar bizə məktublar yazdı. Məktublarında peşələrindən, həyatın mənasından, elmin və təhsilin vacibliyindən danışdılar. O məktubları alana qədər elm öyrənmək, pambıqçılıqdan başqa bir peşəyə sahib olmaq haqqında xəyal belə qurmamışdıq.

Çünki düşünürdük ki, qarşımızda hər zaman yalnız bircə yol — pambıq tarlasına aparan yol var.

Məktub dostlarımızın sayəsində həyatımız dəyişdi. O biri yolun haraya apardığını öyrəndik. Aydın müəllimin böyük zəhməti sayəsində məzun olduqdan illər sonra böyük uğurlara çatdıq. İndi bəzilərimiz həkim, bəzilərimiz mühəndis, bəzilərimiz də müəllim olmağa hazırlaşırıq.

İllər sonra bir gün bizə daha bir məktub gəldi:

«Övladlarım... Həmişə xəyallar qurun. Onlar sizi istədiyiniz yerə aparar. Yetər ki, səy göstərin, çalışın, niyyətinizə yetişmək üçün əzmli olun. Hamınızı ürəkdən təbrik edirəm. Mən bilirdim ki, bacaracaqsınız və uğur qazanacaqsınız.»

«Sizin məktub dostunuz Aydın müəllim.»

Hamımız heyrətdən donub qaldıq. Sən demə, illərlə bizə yol göstərən, həyatımızı dəyişən məktubları öz Aydın müəllimimiz yazırmış.

İbrət: Bir müəllim uşaqlara yalnız yol göstərmədi, onların qarşısında yeni yollar yaratdı. Xəyal qurmağı bacaran insan üçün dünya artıq bircə yoldan ibarət olmur.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Yayıldı dünyaya virus dalğası

Ellərdə dolaşdı kovid havası

Qarışdı hər kəsin gecə röyası

Niyə gəldin, pandemiya, karantin?

Təmiz hava udmaq dönüb müşkülə

SMS-lə icazə—bir vəlvələ!

Oxşamışıq qəfəsdəki bülbülə

Niyə gəldin, pandemiya,

karantin?

Maska, əlcək—geyim oldu bizlərə,

Spirt vurduq qorxa-qorxa əllərə!

Uzaq düşdük dostlara, əzizlərə!

Niyə gəldin, pandemiya, karantin?

Şəhərlər boşaldı, hərəkət dondu,

Səs-küylu küçələr dönüb lal oldu!

İşlər də dayandı, çöhrələr soldu,

Niyə gəldin, pandemiya, karantin?

TV- lər Kovidlə adam qorxudur,

Sanki damarlarda qanı dondurur!

Virus müjdəsiylə beyinlər dolur!

Niyə gəldin, pandemiya, karantin?

Dünyada baş verən bü cür olaylar

Çox çəkməz, bizlərdən həm uzaq olar!

Verilər hər yerdə bu cür suallar:

Niyə gəldin, pandemiya, karantin?

Gəl cavab ver pandemiya, karantin!

Etibar Siracsoy

Piyadadır deyə kiçik görmə!

Gün gələr, ŞAH olar.

Şahdır deyə güvənmə!

Gün gələr, MAT olar.

İbrət: Heç kimi kiçik görüb alçaltma, öz mövqeyinə də arxayın olma. Bu gün gücsüz görünən sabah yüksələ, güclü görünən isə məğlub ola bilər.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Suyun xassələrinə baxın:

— ağacla dostluq edərsə, onu diri saxlayar;

— odla təmas edərsə, onu söndürər;

— çirkə bulaşanı təmizləyər;

— unla qarışarsa, onu xəmirə çevirər, bişməyə hazır hala salar;

— günəş işığı ilə görüşəndə göy qurşağı yaradar;

— axarsa, həyat gətirər;

— durğun qalarsa, bataqlığa çevrilib qoxumağa başlar.

İnsan qəlbi də suya bənzəyir: ünsiyyətdə olduqca canlı, tənhalıqda isə cansız olar.

İbrət: İnsan qəlbi su kimidir: ünsiyyətdə canlanır, tənhalıqda durğunlaşıb solur. İnsanı diri saxlayan başqa insanlardır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bölüşərək tox olarıq,

bölünərsək yox olarıq.

Yunus Əmrə

İbrət: Bölüşəndə güclənərik, bölünəndə zəifləyib yox olarıq. Birliyimizi qorumaq üçün biliyimizi artırmalı, mənəviyyatımızı uca tutmalıyıq.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Allah nəsib etməyəcəyi şeyi xəyal etdirməz.

İbrət: Ürəyə düşən hər xəyalın bir hikməti var. Allah nəsib etməyəcəyi arzunu ürəyə salmaz — ümidini itirmə.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Yeməyinizi yarıbayarı azaldın, gəzintilərinizi ikiqat, gülüşlərinizi üçqat artırın, sevginizə isə heç bir hədd qoymayın.

Tibet məsəli.

İbrət: Qədərində ye, çox gəz, çox gül, ürəkdən sev. Xoşbəxt ömrün sirri bəzən belə sadə şeylərdədir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir-birini ürəkdən sevən iki insandan biri ölərsə, əsl ölən həyatda qalandır.

İbrət: Bir-birini ürəkdən sevən iki insandan biri dünyadan köçəndə geridə qalan həsrətlə yaşayır, özünü diri ikən ölmüş kimi hiss edir. Ayrılıq sevginin dərinliyini daha da duyurur.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Ömür qısadır. Onu səni sevindirən və sevildiyini hiss etdirən insanlarla keçir.

İbrət: Qısa ömrünü səni sevən, üzünü güldürən insanlarla yaşa. Vaxtını sənə yaxşılıq gətirməyən münasibətlərə sərf etmə.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bu əhvalat bir şirkət müdiri ilə onun işçisi arasında baş verir. Bir gün Camal müdiri Səlim bəyin yanına gəlib işdə irəliləyiş olacağını eşitdiyini, özünün də gözləntiləri olduğunu bildirir. Səlim bəy Camalın işindən razı olduğunu söyləsə də, ona «sən bizə tam uyğun deyilsən» deyərək işdən azad edildiyini bəyan edir. Camal məyus halda şirkəti tərk etməli olur.

İki il keçəndən sonra onlar yenidən rastlaşırlar. Mehribancasına salamlaşıb hal-əhval tutandan sonra Camal özünə yeni bir şirkət qurduğunu və işlərinin uğurla getdiyini keçmiş müdirinə deyir. Səlim bəy çox şad olduğunu bildirir.

Camal keçmiş müdirinə təşəkkür edir:

— Əslində, məni uyğun olmadığım işdə saxlamadığınız üçün sizə minnətdaram. İşdən çıxmağım qarşıma yeni imkanlar açdı. Sevdiyim işlə məşğul olmağa başladım. İndi həyatımdan çox razıyam.

İbrət: Bağlanan hər qapı əslində daha xeyirli bir yola işarə ola bilər. «Yaxşı»dan məhrum olmaq bəzən «daha yaxşı»ya aparır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

İki qonşu ölkənin hökmdarları arasında yaxşı dostluq münasibətləri var idi. Bir gün hökmdarlardan biri digərinə doğum günü münasibətilə hədiyyə göndərmək qərarına gəlir. Ölkəsinin ən yaxşı heykəltəraşını hüzuruna dəvət edib ona qızıldan bir qarış hündürlükdə, bir-birinə tam bənzəyən üç heykəl düzəltməyi tapşırır. Amma bu heykəllər arasında yalnız hökmdarla heykəltəraşın bildiyi bir fərq olacaqdı.

Heykəllər hazır olur və doğum günündə qonşu hökmdara göndərilir. Hədiyyəni müşayiət edən məktubda deyilirdi: «Doğum gününüzü bu üç qızıl heykəllə təbrik edirəm. İlk baxışda heykəllər bir-birinin tam eynisi kimi görünə bilər. Amma içlərindən biri o biri ikisindən daha dəyərlidir. O heykəli tapanda mənə xəbər verin.»

Hədiyyəni alan hökmdar əvvəlcə heykəlləri tərəzidə çəkdirir. Onların qramına qədər eyni çəkidə olduğu bəlli olur. Başqa araşdırmalar da aparılır, amma nəticə çıxmır.

Hökmdar ölkəsində sənətdən anlayan bütün insanları sarayına çağırtdırır. Hər kəs heykəlləri diqqətlə tədqiq edir, amma aralarında fərq tapa bilmir. Günlər keçir, çarə tapılmır ki, tapılmır.

Nəhayət, bir gün hökmdara xəbər verirlər ki, bu məsələni həll edə biləcək biri var. Onu dərhal tapıb saraya gətirirlər. Adam heykəlləri diqqətlə gözdən keçirir və nazik bir tel gətirilməsini istəyir. Teli birinci heykəlin qulağına salır — tel o biri qulağından çıxır. Sonra teli ikinci heykəlin qulağına salır — tel ağzından çıxır. Nəhayət, teli üçüncü heykəlin qulağına salır, amma tel içəridə ilişib qalır. Beləcə heykəllər arasındakı fərq üzə çıxır.

Hökmdar heykəlləri göndərən qonşusuna belə cavab yazdırıb göndərir:

«Bu üç heykəl üç fərqli insan tipinin rəmzidir. Eşitdiyini:

— bir qulağından alıb o birindən verən;

— dərhal ağzından qaçıran;

— ürəyində saxlamağı bacaran.

Ən dəyərli insan eşitdiyini ürəyində bir sirr kimi saxlaya bilən və yalnız yeri gələndə, zamanında söyləyən insandır. Bu dəyərli hədiyyəniz üçün çox təşəkkür edirəm.»

İbrət: Eşitdiyini sirr kimi saxlamaq, lazım olanda da yerində söyləmək insana dəyər qazandırır. Dilini saxlamağı bacarmaq da müdriklikdir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Səfərə çıxan bir gənc yolda üç qəribə mənzərə ilə üzləşir.

Əvvəl görür ki, bir neçə adam tarlaya buğda səpir. Dənlər torpağa düşən kimi cücərib boy atır, sünbül verir. Amma əkinçilər məhsulu yığmaq əvəzinə tarlanı yandırırlar.

Sonra bir adamın böyük bir daşı qaldırmağa çalışdığını görür. Adam daşı qaldıra bilmir. Üstünə ikinci daşı qoyanda qaldırır, üçüncünü qoyanda isə yükünü daha asan götürür. Gənc buna məna verə bilməyib yoluna davam edir.

Yolda rast gəldiyi üçüncü qəribə mənzərə də belə olur: bir adam qoyunun belinə minib, bir neçə adam da onun çiyninə dırmaşıb. Qoyun sürətlə qaçır; bir neçə adam da onların dalınca nə qədər yüyürsə də, çata bilmir.

Gənc bu gördüklərini nə qədər götür-qoy etsə də, bir məna anlaya bilmir və gəlib bir şəhərə çatır. Giriş qapısının yanında nurani bir qoca görüb salam verir. Qoca salamı alır, onu saxlayıb söhbətə tutur. Oğlan yol boyu gördüklərini danışır, qoca da onları belə izah edir:

— Gördüyün o əkinçilər, buğda tarlası və onu yandıran adamlar bilirsənmi kimlərdir? Əvvəlcə yaxşılıq edən, sonra da etdiyi yaxşılığı ora-bura danışıb dəyərini heçə endirənlər.

— Daş qaldıran adamın mənzərəsinin mənası budur: ilk dəfə günah işləmək insan üçün çox ağırdır. Amma insan günah işləyəndən sonra tövbə etməsə, sonrakı günahlar ona çox yüngül gəlir. Tövbəsi olmayan bir günah başqa bir günah üçün açılmış qapıdır.

— Qoyun və belindəki adamlara gəlincə, unutma ki, qoyun cənnət heyvanıdır və belinə minənləri cənnətə daşıyır. Qoyuna ilk minənlər alimlərdir. Alimlərin çiynindən asılanlar hər təbəqədən olan möminlərdir. Onların dalınca qaçanlar isə inancsızlar, dinsizlərdir.

İbrət: Danışıb dəyəri heçə endirilən yaxşılıq, tövbəsiz günah və doğru rəhbərin ardınca getmək — hər biri həyatın gizli bir dərsidir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Padşah vəziri hüzuruna çağırıb deyir:

— Sənə üç sual verirəm. Sabaha kimi cavabını tapmasan, saraydan qovulacaqsan. Birincisi: Allah nəyə təhəmmül edir? İkincisi: Allah hansı həqiqətləri gizli saxlayır? Üçüncüsü: Allah Öz hikməti və qüdrəti ilə hansı işləri gerçəkləşdirir?

Vəzir nə qədər baş sındırsa da, suallara cavab tapa bilmir. Axşam pərişan halda evinə qayıdır. Onun ağıllı və zirək bir nökəri varmış. Nökər ağasının qanıqara olduğunu görüb səbəbini soruşur, vəzir də başına gələnləri danışır.

Nökər deyir:

— Hər üç sualın cavabını bilirəm. Amma ikisini indi deyəcəyəm, birini sabah. Bil ki, Allahın təhəmmül etdiyi bəndələrin qəm-qüssəsi, gizlətdiyi isə onların eyibləridir.

Ertəsi gün vəzir padşahın yanına gedib bu iki cavabı söyləyir. Padşah deyir:

— Doğrudur. Bəs bu cavabları özün tapdın, yoxsa kimsə sənə öyrətdi?

Vəzir düzünü deyir:

— Ağıllı və zirək nökərim öyrətdi.

Bunu eşidən padşah əmr edir ki, vəzir xələtini çıxarıb nökərinə versin. Beləcə vəzir vəzirlik xələtini soyunub nökərinin əyninə geydirir, özü isə onun köhnə paltarını geyinir.

Mat-məəttəl qalmış vəzir nökərdən soruşur:

— Bəs üçüncü sualın cavabı nədir? Allah Öz hikməti və qüdrəti ilə hansı işləri gerçəkləşdirir?

Nökər gülümsəyib deyir:

— Hələ də anlamadın? Allah bir anın içində vəziri nökər, nökəri isə vəzir edir!

İbrət: Bu gün vəzir olan sabah nökər ola bilər, buna görə heç kəs öz kürsüsünə arxayın olmasın!

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.