Сүйүү жана нике

Эки дос жолугуп, мындайча сүйлөшөт:

— Сыягы, мен бир кызды сүйүп калдым окшойт.

— Кандай сонун! Ал муну билеби?

— Жок.

— Анда эмнеге жанына барып, сезимиңди айтпайсың?

— Айтмакмын, бирок рахатым бузулуп калабы деп корком. Турган жеримден башыма түйшүк түшүрүп, сүйүүгө кабылам. Кино, театрга барып, кол кармашып сейилдей баштайбыз. Анан таарынышуусу бар, жарашуусу бар, «тигини эмнеге карадың?», «муну эмнеге тиктедиң?» деген кылыктары бар. Акыры баары бир ажыраша турган болсок, мынча ызы-чуунун эмне кереги бар?

Андан көрө, мен ал кызды алыстан эле сүйүп жүрө берейин.

Сабак: Кээде адам жоготуп алуудан коркуп, сүйүүсүн айтуудан тартат. Бирок жашалбаган сүйүү да жоготуу.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Аял эртең менен ойгонуп, күзгүгө карайт. Башында үч тал чач калганын көрөт.

«Мм... — дейт ал. — Бүгүн чачымды өрүп алам...» Чачын өрүп, күнүн эң сонун өткөрөт...

Эртеси ойгонуп, кайра күзгүгө карайт... Башында эки тал чач калганын көрөт.

«Мм... — дейт ал. — Бүгүн чачымды экиге бөлүп тарайм...» Айтканындай жасап, дагы бир сонун күн өткөрөт...

Кийинки күнү ойгонгондо күзгүдөн башында жалгыз тал чач калганын көрөт.

«Эч нерсе эмес... — дейт ал. — Бүгүн аны ат куйрук кылып байлап алам...» Ошентип, бул күнүн да укмуштай сонун өткөрөт...

Дагы бир күнү күзгүгө караса, башында такыр чач калбаптыр.

«Ой-иий!… — деп сүйүнүп кыйкырат. — Кандай жакшы, бүгүн чач менен такыр убара болбойм!»

Сабак: Жашоого болгон көз карашыбыз маанайыбызга таасир этет. Бактыны башкадан гана күтпө; оор күндө да сүйүнө турган себеп тап.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Унутпоо — берилгендик,

оор күндө жүз бурбоо,

эшикти жаап салбоо...

Досуң ыйлап турганда күлбөй,

ар бир кайгысына кошо үшкүрүү — берилгендик...

Ал жөн гана сөз эмес...

Берилгендик — досуңдун абалын тең бөлүшүү,

жарадарга даба,

суусаганга суу болуу,

акырында, берилгендик — «түшүнө билүү», тикени бар деп гүлдү ыргытып жибербөө.

Сабак: Берилгендик — оор күндө таштап кетпөө, тикени бар деп гүлдү ыргытпоо. Ал сөз эмес, иш.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бул дүйнөдө аял эмнелерди гана көрбөдү...

Жомоктордо да ага же сыйкырчы кемпир, же өгөй эне болуу жарашат дешти...

Окуяларда аял тууралуу эмнелер гана айтылбады.

Ага өзү болууга жол беришкен жок; а чынында, бул дүйнөдө аны өмүр берген, бала өстүргөн, эч нерсе күтпөй сүйгөн адам катары таанышы керек эле.

Аял...

«Чачы узун, акылы кыска», — дешти ага.

«Колуң ун, ордуңда отур, эч кимдин ишине аралашпа», — дешти ага.

Аттиң, аял, бул дүйнөдө эмнелерди гана көрбөдүң.

Кадыр-баркыңды билгендер аз болду.

Сүйүүңдү, жүрөгүңдү, жакшылыгыңды көрө алгандар да аз болду.

Өз укугуңду талап кылсаң — жаман, унчукпай койсоң — таза болдуң.

Сүйүүңдү ачык көрсөткөнүңдө, айрымдар өздөрүн сенин кожоюнуң деп ойлошту.

Кээде сүйүүң менен көккө көтөргөн адамдарың ошол бийиктикте кала берүүнү артык көрүп, сени унутушту.

«Кандайсың, эмне жаңылык бар?» — деп сурашкан жок.

Барың же жогуң менен иштери болгон жок.

Сенин да жаның бар экенин унутушту.

Адам экениңди унутушту.

Сени оорутуп салышты, эзишти, көрмөксөнгө салышты...

Сенин болсо көрктөндүрүп, жардам берип, жакшыртуудан башка ниетиң жок эле.

Жаның бул дүйнөдө сүйүүгө зар болуп жүрдү.

Бейиш тууралуу сүйлөп, тозокту жашатышты.

Көзүңө тике карап туруп, ал жерден көргөндөрүн да инкар кылышты. Ичиңден чыккан зар үнүңдү угушкан жок.

Ал баарынан да эне болууну, баласынын көзүнө мээрим менен кароону сүйдү. Бул дүйнөдө баласынын кучагы гана ага чын ыкластуу сезилди.

Сабак: Аял бааланбаган жерде тынчтык да, сүйүү да болбойт. Анын эмгегин жана жүрөгүн көрүү — коомдун милдети.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

— Уруш-талашты дарактын жалбырагына жаз: күз келгенде жалбырак куурап түшсүн, уруш-талаш да жоголсун.

— Ачууну булутка жаз: жамгыр жаап, булуттар тарап кетсин, ачуу да жоголсун.

— Жек көрүүнү карга жаз: күн чыгып, кар эрип кетсин, жек көрүү да жоголсун.

— Достук менен сүйүүнү жаңы төрөлгөн наристелердин жүрөгүнө жаз: алар чоңоюп, достук менен сүйүү бүт дүйнөгө жайылсын.

Сабак: Чыр-чатак, ачуу жана жек көрүүнү өткүнчү нерселерге жаз, алар менен кошо жоголсун. Достук менен сүйүүнү болсо жүрөккө жаз, жашап, бүт дүйнөгө жайылсын.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Күн чайыттай ачык күндөрдүн биринде сейил бакта отурган аял жанындагы кишиге селкинчекте кызыл жейде кийип ойноп жүргөн бала анын уулу экенин айтты. Киши жылмайып, көк жейдечен бала да өзүнүн уулу Жамил экенин билдирди.

Бир аздан кийин саатын карап, үн катты:

— Жамил, үйгө кетчү убакыт болду.

— Дагы беш мүнөт, ата, суранам!

Атасы макул болду. Бир аз өткөндөн кийин кайра чакырды, бала болсо дагы беш мүнөт сурады. Киши дагы «макул» деди.

Аял суктана айтты:

— Кандай сабырдуу атасыз.

Киши муңайыңкы жылмайып, жооп берди:

— Бул сабырдуулук эмес. Улуу уулум Камалды былтыр жакын жердеги жолдо мас айдоочу сүзүп кеткен. Ага эч качан жетиштүү убакыт бөлбөптүрмүн. Азыр аны менен дагы беш мүнөт болуу үчүн баарын берет элем. Жамилге карата ошол эле катаны кайталабоого өзүмө сөз бергем.

— Ал ар жолу ойноого дагы беш мүнөт утуп алдым деп ойлойт. Чынында болсо уткан менмин: уулумду дагы беш мүнөт карап туруу бактысына ээ болом.

Сабак: Жакындарың менен өткөргөн ар бир кошумча көз ирмем ырыс. Кеч боло электе аларга бүгүн дагы беш мүнөт убакыт бөл.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Адамдар талашып жатканда эмне үчүн кыйкырышат? Адам жаныңда турса, кыйкыруунун эмне кереги бар? Аны менен жай сүйлөшүүгө болбойбу? Ачууланганда эмне үчүн кыйкырасың?

Адамдар бири-бирине нааразы болуп, талашканда жүрөктөрү алыстайт. Ошол аралыкты басып өтүп, бири-бирин угуш үчүн кыйкырууга туура келет. Канчалык ачууланышса, ошончолук катуу кыйкырышат.

Ал эми адамдар бири-бирин сүйгөндө эмне болот?

Алар кыйкырбайт, тескерисинче, жумшак сүйлөшөт. Анткени жүрөктөрү абдан жакын, ортодогу аралык да өтө кыска.

Сүйүүсү ого бетер күчөгөндө эмне болот?

Алар үнүн басып, шыбырашып гана сүйлөшөт, бул сүйүү аларды дагы да жакындатат. Акырында шыбыр да керексиз болуп калат — жөн гана бири-бирин карап, баарын сөз айтпай эле түшүнүшөт. Бири-бирин сүйгөн эки адам ушунчалык жакын болот.

Ошондуктан талашып жатканда жүрөгүңөрдүн алысташына жол бербегиле, ортодогу аралыкты чоңойто турган сөздөрдү айтпагыла. Анткени бир күнү ал аралык ушунчалык узарып, кайра кайта албай калышыңар мүмкүн.

Сабак: Кыйкырык — жүрөктөрдүн ортосундагы аралыктын үнү. Талашта ошол аралыкты чоңойткудай сөз айтпа, болбосо кайра кайтуу кыйындайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Байыркы замандарда түрк журттарында мындай салт болуптур: турмушка чыккан кыздардын себине башка буюмдар менен кошо кызгылт көк түстөгү чепкен да салыныптыр. Чепкен сандыктын эң түбүнө коюлуп, аял аны эч качан кийбесе экен деп тилешчү экен.

Кызгылт көк чепкен эркектер үчүн кесепеттүү кийим болгон экен. Анткени аял ошол чепкенди кийип, үйдүн чатырына, моруна, айылдын аянтына — элдин баары көрө турган жерге чыкса, бул: «Күйөөмдү сүйбөйм, ал мени кыйнайт, өз каалоомсуз турмушка чыккам, ажырашкым келет, оор абалдамын, мага жардам бергиле», — дегенди билдирчү экен. Мындайда айыл эли аялга жардам берип, күйөөсүн айыптачу. Бул эркек үчүн чоң уят саналчу экен.

Ошондуктан эркектер жубайлары менен болгон көйгөйлөрүн күч колдонбой, сүйүү жана урмат-сый менен, анын үстүнө аялынын оюн эске алып, мунасага келүү менен чечүүгө аракет кылышчу экен. Болбосо аял кызгылт көк чепкенин кийип чыгарын билишкен.

Аялы кызгылт көк чепкен кийген эркек ажырашууга гана аргасыз болбостон, кайра оңой менен үйлөнө да албай калчу экен. Анткени аялына кызгылт көк чепкен кийдирген адамдан күйөө чыкпай турганын баары билчү. Аялды сыйлабаган, ага зомбулук көрсөткөн адамга эч ким кайра кызын берчү эмес, ошондуктан анын үйлөнүшү өтө кыйын болчу. Айтымында, дал ушул себептен зомбулукка кабылган аялдардын саны дээрлик жокко эсе экен.

Эгер бир аял кызгылт көк чепкенин кийсе, агып жаткан суулар токтоп, уй сааган, жүн ийриген, килем токуган колдор ишин таштачу; улгайган энелер менен чоң энелер жумушун жыйыштырып, ошол чепкенди кийүүгө аргасыз болгон аялды коргоого чыгышчу экен.

Ошол учурда тегеректе той-топур, сурнай-керней же башка оюн-зоок болсо, баары тынчып калчу экен. Анткени турмушка чыккан аялдын кызгылт көк чепкен кийип, оор абалга түшүшү өлүмгө тете кабыл алынчу.

Кызгылт көк чепкен кийген аялдын күйөөсү үйдөн сыртка чыга албай, чайканага бара албай калчу, эч ким да анын жүзүнө карачу эмес.

Сабак: Аялга каршы зомбулук кабыл алынгыс. Коом аялды коргоону абийир парзы деп билгенде, зулумга орун калбайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Кызыл көйнөк апамдын кийим шкафында илинип тура берчү. Ал өмүр бою кийген эскирип, өңү өчкөн кийимдердин арасында бул кызыл көйнөк нур чачып тургандай көрүнчү.

Апамды көрүүгө бардым да, аны көргөн замат өмүрүнүн акыркы көз ирмемдерин жашап жатканын түшүндүм.

Кызыл көйнөктү көрүп, ага:

— Апа, кандай сонун көйнөк! Муну сиздин үстүңүздөн эч качан көрбөптүрмүн, — дедим.

— Кийген да жокмун, — деди ал акырын. — Жаныма отур, сулуу кызым. Бул дүйнөдөн кетерден мурун сага бир сабак айткым келет.

Керебеттин четине отурдум. Апам терең дем алды. «Убактым аз калды», — деди да, сөзүн улады:

— Силерге дайыма жакшы нерселерди үйрөттүм деп ойлочумун. Эми болсо көп жаңылыш нерселерди үйрөткөнүмдү түшүндүм.

— Эмне деп жатасыз, апа?

— Мени ук. Мен жакшы аял эң оболу өзүн ойлобошу керек деп дайыма ишенчүмүн. Өзүмдөн мурда башкаларды гана ойлошум керек эле. Тигинин да, мунун да — деги эле ар кимдин каалоосун аткарууга тийиш болчумун. Менин каалоолорум болсо башкалардын каалоолорунун алдында тебеленип калды. Ким билет, балким, бир күнү менин да тилектерим орундалмак. Бирок ал күн эч качан келген жок. Бүт өмүрүм атаң үчүн, бир туугандарың үчүн жана сен үчүн кылган курмандыктар менен өттү.

— Ооба, апа, сиз эне колунан келгендин баарын жасадыңыз.

— Эх, кызым, сен үчүн да, алар үчүн да жасагандарым өзүмө эч кандай жакшылык алып келген жок. Түшүнүп жатасыңбы? Мен өзүм үчүн эч качан эч нерсе каалаган эмесмин! Атаң азыр коңшу бөлмөдө ачууланып, дубалды тиктеп отурат. Дарыгер ага акыркы күндөрүмдү жашап жатканымды айтканда, жаныма келип:

— Сен өлбөшүң керек, угуп жатасыңбы? Сенден кийин мен эмне кылам? — деди.

— Кызым, мен силер үчүн дайыма өзүмдү отко да, чокко да салдым. Аптанын жети күнү... Үйдө биринчи ойгонгон да, акыркы уктаган да дайыма мен болдум. Күйүп калган нандарды, эң кичине кесимдерди дайыма мен жедим. Чогулткан ар бир тыйынымды кийимиңерге, китептериңерге жумшадым — көбүнчө зарыл болбосо да. Өмүрүмдө бир жолу да дүкөнгө барып, өзүмө кооз бир нерсе сатып алган эмесмин. Былтыр гана сен көргөн кызыл көйнөктү алдым. Кир жуугуч машинаны оңдотууга деп сактаган бир аз акчам бар эле. Көйнөктү алып үйгө келгенимде, атаң мени аябай капа кылды:

— Бул көйнөктү каякка киймек элең? Операга барасыңбы? — деди.

Чынында, ал туура айткан. Ал көйнөктү дүкөндө ченеп көргөндөн башка бир да жолу кийбедим.

— Эх, кызым, адам бул дүйнөдө өзүн ойлобосо, тиги дүйнөдө бактылуу болот деп ойлочумун. Эми буга ишенбейм. Менимче, Кудай каалоолорубузду дал ушул дүйнөдө, тирүү кезибизде орундатышыбызды каалайт. Азыр бир керемет болуп, ушул төшөктөн тура алсам, таптакыр башкача жашамакмын.

Апамдын мага айткан акыркы сөздөрү ушул болду:

— Кызым, — деди ал, — менин жолум менен кетпе. Мага сөз бер.

Апама сөз бердим, анан ал акыркы демин чыгарды.

Сабак: Өзүн дайыма унуткан адам бир күнү өз тилектерин жашабай калганын түшүнөт. Башкаларды сүй, бирок өз жашооңдун да баркын бил.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Эмне үчүн «көзүңдөн өбөм» деп айтыларын билесизби?

Сагынычтын азабын баарынан көп көздөр тартат; ошондуктан жолугушууга эң оболу көздөр татыктуу.

Сабак: Эң көп сагынган жолугушууга эң татыктуу. Сүйүү мээнетин тарткандын акысын кайтарат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Айтылып жүргөндөй, бир булбул ак розага ашык болуптур... Ал ар түнү учуп келип, жанына конуп, сүйүүсүн билдирчү экен. Ак роза болсо булбулдун сезимине кайдыгер карап, анын сүйүүсүнө көңүл бурчу эмес.

Бир күнү булбул дагы бүт кайратын жыйнап, ак розанын жанына конот да, аны акылынан адашкандай сүйөрүн айтат. Роза болсо: «Жакама жармашпа, мен сени сүйбөйм!» — деп булбулду кагып салат. Булбул канчалык жалынбасын, роза аны четке кага берет.

Бул сүйүү ушунчалык күчтүү болгондуктан, булбул айласыздыктан титиреп, розадан кечирим сурайт да, анын бир тикенин сындырып алып, болгон күчү менен жүрөгүнө саят. Аппак розаны өз каны менен кызылга боёйт!

Роза кеч болсо да, булбулдун аны чындап катуу сүйгөнүн түшүнөт. Бирок андан не пайда! Эми өтө кеч эле. Булбул кызылга боёлгон розанын бутактарынын алдында көзүн түбөлүккө жумду.

Ошол күндөн бери кызыл розалар «МЕН СЕНИ СҮЙӨМ» деген маанини да билдирет.

Сабак: Сүйүүнүн баркы кээде өтө кеч түшүнүлөт. Сүйгөнүңдүн баркын убагында бил, кийин «эми кеч» деп калба.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Атасы менен жаңы үйлөнгөн уулунун ортосунда мындай окуя болот.

Атасы уулунан ак кагаз, калем жана өчүргүч алып келүүнү суранат.

— Эмнеге? — деп сурайт уулу.

— Сен алып келчи, — дейт атасы.

Уулу калем менен кагаз алып келет, бирок өчүргүч таба албайт.

— Барып өчүргүч да сатып кел, — дейт атасы.

Уулу аябай таң калат, бирок барып өчүргүч сатып алып, атасынын жанына отурат.

— Жаз, — дейт атасы.

— Эмне жазайын?

— Каалаганыңды жаз.

Уулу бир сүйлөм жазат.

— Эми өчүр, — дейт атасы.

Уулу өчүрөт.

— Дагы бир сүйлөм жаз.

— Кудай үчүн, ата, эмнени каалап жатасыз?

— Дагы бир нерсе жаз.

Уулу жазат. Атасы кайра жазганын өчүртөт.

Бул жазып-өчүрүү бир нече жолу кайталангандан кийин атасы сурайт:

— Кагаз али да акпы?

— Ооба, ак, ата. Мунун баары эмнени билдирет?

Атасы колун уулунун ийнине коюп мындай дейт:

— Ооба, уулум, нике деген өчүргүчсүз болбойт... Жубайыңдын айрым каталарын кечирип, үстүнөн өтө билишиң керек. Сенин каталарыңды өчүрүш үчүн жубайыңда да ошондой өчүргүч болууга тийиш. Антпесеңер, кыска убакытта никеңердин барагы капкара болуп калат...

Эгер жашооңордо өз ара сүйүү менен урмат-сый күтсөңөр, экөөңөр тең муну бири-бириңерге көрсөтүшүңөр керек. Өчүргүчтү болсо эч качан унутпагыла!

Сабак: Нике — кечире билүү өнөрү. Сүйүү менен урмат улана берсин үчүн эки тарап тең бири-биринин кемчилигин «өчүрө» билиши керек.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Гүлдү ашыкча сугарсаң, чирийт; аз сугарсаң, куурайт; өлчөмү менен сугарсаң, жашайт.

Сабак: Сүйүүдө да, тарбияда да ченем негизги. Ашыкча кысым да, кайдыгерлик да эмес — ченемдүү камкордук жашоону сактайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Илгери бир үйдүн терезесине коюлган сары гүлдөр «бул үйдө оорулуу адам бар, бул жерден өтүп баратып ызы-чуу кылбагыла» дегенди, ал эми кызыл гүлдөр «бул үйдө бойго жеткен кыз жашайт, сүйлөгөн сөзүңөргө көңүл бургула» дегенди билдирчү экен.

Сабак: Адамдарга сыйды кээде назик бир ишарат менен да билдирүүгө болот. Эскертүү үчүн дайыма үн көтөрүү шарт эмес.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Сот залында ажырашуу арызы каралып жаткан сексен жаштагы жубайлардын абалы баарынын жүрөгүн оорутту... Катуу унчукпай отурган кемпирдин ыйдан соолуп калган көздөрүн тиктеген сот кары аялга токтоо үн менен кайрылды:

— Айтыңызчы, эжеке, эмнеге ажырашкыңыз келет? — деп сурады.

Кары аял терең дем алып, каргылданган үн менен сөз баштады:

— Бул адам мени чарчатты, туптуура элүү жылдан бери жашоодон тажатып бүттү... — деди да, унчукпай калды.

Залга узакка созулган тынчтык орноду. Жымжырттыкты бир журналисттин фотоаппаратынын жарыгы бузду. Ким билет, элүү жылдык өмүрдөн кийинки бул окуя гезиттерге кандай ат менен чыгат? Сот отурумуна көп журналист көз салып отурган. Аял эмне айтат? Баары аны угуп турду. Кары аялдын көзүнө жаш толуп, сөзүн улады: — Менин аябай жакшы көргөн бир седеп гүлүм бар эле... Бул киши аны билбейт... Элүү жыл мурун болгон. Ал гүлдү мага белек кылган гүлдестен үзүп алган жалбырагымды тамырлатып өстүргөм. Балалуу болбодук, ошол гүлдү баламдай көрдүм. Бир убакта гүл соолуй баштаганын байкадым.

Ошондо ар түнү күн чыга электе ойгонуп, гүлдү сугарып турууга сөз бердим. Элүү жыл өттү, бул киши бир да жолу түнкүсүн туруп: «Бул гүлдү мен сугарайын», — деген жок. Кечээ түнгө чейин... Кечээ алым кетип, уктап калыпмын, ойгоно албай койдум... Мен ушундай адам менен элүү жыл жашадым. Өмүрүмдү, үмүтүмдү, баарымды бердим. Андан эч нерсе көргөн жокмун. Ишенип коюңуздар, ансыз жакшыраак жашай алам.

Сот карыяга кайрылды:

— Айтар сөзүңүз барбы, ата? — деп сурады.

Кары киши таягына сүйөнүп, күнөөлүүдөй түр менен сотту көздөй бурулуп, сөзүн баштады:

— Аскер кызматымды багбан болуп өтөдүм. Ал бакчанын көрктөнүп, гүлдөп турушу үчүн көп эмгектендим. Фатима менен да ошол жерден таанышкам. Ага эң кооз гүлдөрдөн гүлдесте тартуулачумун. Жаңы үйлөнгөнүбүздө мойну ооруп жатканын айтканда, дарыгерге алып бардым. Дарыгер: «Көпкө чейин ойгонбой уктап жатса, мойнундагы булчуңдар катып, абалы начарлайт. Ар түнү уйкусун бөлүп ойгонсун да, бир аз басып жүрсүн», — деди. Жубайым дарыгердин сөзүн уккан жок... Менин да тилим өтпөдү... Ошол күндөрү кокустан гүлүбүз соолуй баштады. Мен ага: «Гүлдү түнкүсүн туруп сугарсаң, кайра жанданат», — дедим. Сөз берүүсүн өтүндүм, ал макул болду...

Ар түнү аны ойготуп, карап турчумун. Сүйгөн аялымдын баласындай көргөн гүлүн сугарып жатканын карачумун. Ар түнү ошол гүл мен болгондой сезилчү...

Карыя бир аз унчукпай туруп, кайра сөзүн улады:

— Ар түнү ал уктагандан кийин ойгонуп, идиштеги сууну төгүп салчумун. Седеп гүлүн түнкүсүн сугаруу жакшы эмес, урматтуу сот... Кечээ түнү болсо... эмне дейин, карылык экен... мен да ойгоно албай калыпмын... Гүл бир түн суусуз кала бермек, бирок жубайымдын абалы начарлап кетиши мүмкүн... Аны ойготпой калганым үчүн мени күнөөлөдү... Мен үн катпай, унчукпадым...

Ошол учурда журналисттер баш болуп, залдагылардын баарынын көзүнө жаш толгон эле...

Сабак: Сүйүү кээде сөздө эмес, жылдар бою үнсүз тартылган камкордукта жашынат. Сүйгөн адамыбызды коргойлу, жүрөк оорутуудан алыс бололу.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бирөө дербиштен сурады:

— Сынган жүрөк кайра сүйөбү?

— Ооба, сүйөт, — деди дербиш.

Ал киши кайра сурады: — Сиз сынган идиштен суу ичип көрдүңүз беле?

Дербиш жооп берди: — А өзүңүз идиш сынды деп суу ичпей койдуңуз беле?

Сабак: Идиши сынса да, адам суудан кечпейт. Ошол сыңары, жүрөгү сынса да, сүйүүдөн баш тартпайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Көп жыл мурун Кытайда Ли-Ли аттуу кыз турмушка чыгып, күйөөсү жана кайненеси менен бир үйдө жашай баштайт. Бирок көп өтпөй эле кайненеси менен тил табышып жашоо абдан кыйын экенин түшүнөт. Экөөнүн мүнөзү таптакыр эки башка болгондуктан, алар бат-баттан урушуп кетишчү. Кытай салты боюнча мындай көрүнүш жакшы саналчу эмес жана айланадагылардын нааразылыгын жаратчу.

Бир нече айдан кийин түгөнбөгөн келин-кайнене чатагы жаш келинге да, ортодо калган күйөөсүнө да тозоктун азабындай сезиле баштайт. Бир чара көрүү керек деп чечкен келин атасынын эски досу болгон татымал сатуучуга чуркап барып, муңун айтат. Кары киши ага чөптөрдөн дары даярдап берип, үч ай бою күн сайын кайненесине бышырган тамакка аз-аздан кошууну тапшырат. Келин кайненесин өлтүргөнү билинбесин деп, «уу» аз-аздан берилмек.

Кары киши эч ким, өзгөчө күйөөсү шектенбеши үчүн, кайненесине абдан жакшы мамиле кылып, ага эң даамдуу тамактарды бышырып берүүсүн айтат. Үйүнө сүйүнүп кайткан Ли-Ли карыянын айтканын так аткара баштайт.

Ал күн сайын эң сонун тамактарды бышырып, кайненесинин табагына тамчылатып «уу» кошчу. Эч ким шектенбесин деп ага абдан жакшы мамиле кылчу. Бир аз убакыттан кийин кайненеси аябай өзгөрүп, келинине өз кызындай мамиле кыла баштайт. Кылган иши жанына баткан жаш келин өкүнгөн бойдон татымалчынын дүкөнүнө барат да, кайненесин уунун таасиринен куткара турган дары берүүсүн өтүнүп жалбарат. Эми ал кары аялдын өлүшүн каалабай калган эле.

Кары киши алдында турган Ли-Лини карап, каткырып күлөт да: «Кымбаттуу Ли-Ли, мен сага берген нерсе болгону витамин болчу. Чыныгы уу сенин ойлоруңда болчу. Сен ага жакшы мамиле кылган сайын, ал уу да эрип, ордун сүйүүгө бошотту. Ошентип, силер чыныгы эне-баладай болуп калдыңар», — дейт.

Сабак: Чыныгы уу көбүнчө адамдын өз ойлорунда болот. Алдыңдагыга сүйүү менен мамиле кылган сайын жек көрүү эрийт, душман дос болуп калат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бардык сезимдер жашаган бир арал болуптур.

Бир күнү арал чөгүп баратканы жөнүндө кабар тарайт. Сезимдер аралдан кетүүгө шашылыш даярдана башташат.

Сүйүү болсо аралдан кетүүгө шашпайт. Керемет келип куткарат дегендей, эң акыркы ирмемге чейин күтөт. Арал толук чөгүп баратканда гана Сүйүү жардам суроону чечет.

Ошол учурда Байлык абдан чоң кайык менен аралдан алыстап бараткан экен.

Сүйүү: «Байлык, мени да өзүң менен кошо ала кетесиңби?» — деп сурайт. Байлык: «Жок, ала албайм. Кайыгымда толтура алтын-күмүш бар, сага орун жок», — дейт.

Бул жолу Сүйүү абдан кооз жел кайыкта сүзүп бараткан Текебердикке кайрылат: «Текебердик, суранам, мага жардам берчи».

Текебердик: «Сага жардам бере албайм, Сүйүү. Аябай суу болупсуң, парусумду жок кыласың», — деп жооп берет.

Кайгы жакын жерде экен. Сүйүү андан да жардам сурайт: «Кайгы, сени менен кошо барсам болобу?»

Кайгы: «Ох, Сүйүү, ушунчалык кайгылуумун, жалгыз калгым келип турат», — дейт.

Бакыт Сүйүүдөн анча алыс болбосо да, ушунчалык толкунданып тургандыктан, анын чакырганын укпай калат.

Бир маалда бир үн угулат: «Сүйүү, кел, мени менен кет». Сүйүү өзүн ушунчалык бактылуу сезгендиктен, куткаруучусунун ким экенин суроо оюна да келбейт. Жээкке жеткенде аны куткарган жан Сүйүүнү ошол жерге калтырып, жолун улантат.

Жээкке чыккандан кийин ага канчалык карыз экенин түшүнгөн Сүйүү алдынан чыккан акылманга окуясын айтып: «Мага жардам берген ким болду экен?» — деп сурайт.

Акылман: «Ал Убакыт болчу», — деп жооп берет.

«Убакытпы? Эмнеге мага жардам берди?» — деп сурайт Сүйүү.

Акылман жылмайып: «Анткени Сүйүүнүн канчалык маанилүү жана баалуу экенин Убакыт гана билет», — дейт.

Сабак: Чыныгы сүйүүнүн баркын убакыт гана билет. Убакыт чын сүйүүнү жашатат, жалган сүйүүнү болсо өчүрүп, унуттурат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Университетти жаңы эле бүтүп, мектепте мугалим болуп иштей баштагам. Бир күнү мугалимдер бөлмөсүндө окуучулардын сынак барактарын карап отурдум. Кыз окуучулар жакшы баа алып жогорку класска өтүшү үчүн ката жоопторун өчүрүп, оңдоп жаттым.

Ошол учурда мугалимдер бөлмөсүнө бир киши кирип, кыздардын сынак барактарын эмне үчүн өзгөртүп жатканымды кызыга сурады. Мен: «Бул кыздар сынактан өтпөй калса, аталары мектептен чыгарып, он эки-он үч жашында күйөөгө беришет. Ал эми жогорку класска өтүшсө, никеге туруу курагы жок дегенде он беш-он алтыга жетет. Ошол убакыт ичинде эң жалкоо окуучу да сабактан сөзсүз бир нерсе үйрөнөт», — дедим.

Жарым сааттай өткөндөн кийин директор мени чакырып, мугалимдер бөлмөсүндө эмне кылып жүргөнүмдү сурады. Сынак барактарын карап жатканымды айттым.

— Мугалимдер бөлмөсүндө бир кишиге жолугупсуң. Ага эмне дедиң? — деп сурады.

— Ал киши мени сизге арыздандыбы? — деп сурадым.

— Такыр андай эмес! Ал мага мектепти текшерүүгө келгенин, бирок буга эч кандай муктаждык жок экенин айтты.

— Эмнеге? — деп таң калдым.

— Ал мындай деди: силерде акылман жаш мугалим бар экен, ага менин ыраазычылыгымды жеткириңиз.

Сабак: Мугалимдин кичинекей камкордугу бир кыздын тагдырын өзгөртүшү мүмкүн. Эрте нике балдарды билимден ажыратат; буга көз жуумбайлы.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Жаңы үй-бүлө курган жаш жубайларга турмушту көп көргөн улуулар мындай насаат айтышат:

«Өз турмушуңарды башкалардын турмушуна салыштырбагыла. “Тигинин күйөөсү мындай” же “мунун аялы тигиндей” дебегиле.

Кемчиликсиз адам издебегиле: эч кимибиз кынтыксыз эмеспиз. Бири-бириңердин өткөнүңөрдү чукуп ээлебегиле. Өткөн иш өткөн бойдон калсын.

Жубайыңар айттырбай эле оюңарды билип алат деп күтпөгүлө. Муну эч ким биле албайт. Эмне каалап, эмнеге тынчсызданып жатканыңарды ачык айткыла. Көйгөйдү ичке катпай, сүйлөшүп чечкиле.

Чогуу жашасаңар да, ар бириңердин өз дүйнөңөр бар экенин кабыл алгыла. Кирпилер тикендери мүмкүнчүлүк бергенче гана жакындашат; ашыкча жакындаса, бири-бирин жарадар кылышат. Силер да бири-бириңердин жеке чектерин сыйлагыла.

Үй-бүлөдө бири-бириңерге кожоюн же кул болбой, өмүрлүк жолдош болгула.

“Баары дайыма жакшы болот” деп убада бербегиле. Анын ордуна: “Кыйынчылыкка кабылсаң, жаныңда болом”, — дегиле.

Күндүз таарынышып калсаңар да, уктаар алдында бири-бириңерге “Кайырлуу түн” дегенди унутпагыла. Эртеңки күнүңөр жарашуу менен башталсын.»

Сабак: Бактылуу нике салыштырууда жана кемчиликсиздик издөөдө эмес, ачык сүйлөшүүдө, өз ара урматта жана жеке чектерди сыйлоодо.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.