Иман жана руханият

Британиялык сүрөтчү Уильям Холман Ханттын «Ааламдын жарыгы» аттуу чыгармасы Лондондогу Королдук академияда көргөзмөгө коюлат. Сүрөттө түн ичинде бир колуна чырак кармап, эшиктин алдында турган ойчул кейиптеги адам тартылган. Ал экинчи колу менен эшикти каккылап, ачылат деген үмүт менен күтүп турат.

Сүрөттү изилдеген бир искусство таануучу Хантка кайрылып: «Сүрөт сонун экен, бирок маанисин түшүнө албай жатам. Бул адам каккылаган эшик эч качан ачылбайбы? Балким, эшиктин туткасын чийүүнү унутуп калгансыз?» — деп сурайт.

Хант жылмайып жооп берет: «Бул кадимки эшик эмес. Ал адамдын жүрөгүнүн эшиги. Эшик ичтен гана ачылгандыктан, сыртында туткасы жок. Ал эшик сизге ичтен ачылмайынча, кире албайсыз».

Сабак: Жүрөктүн эшиги ичтен гана ачылат. Сүйүү менен жакшылык күч менен кирбейт — аларды ичке өзүң киргизишиң керек.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Ун жаңы, суу таптаза болгону менен, ачыткы бузук болсо, камыр жакшы көтөрүлбөйт; андай камырдан да жакшы нан чыкпайт.

Мүнөзү таза бала өстүрүү үчүн аны адал тилке менен багуу керек.

— Имам Газали

Сабак: Баланын адеп-ахлактык тарбиясы дасторконго коюлган тилкеден башталат. Адал эмгек менен таза ырыскы — соо адептин негизи.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Ажылыкка барган бир адам шайтанга таш ыргыта турган маал келгенде, ташты ыргыткандын ордуна аны менен өзүн ура баштайт. Жанындагылардан бир жигит таң калып: «Байке, эмнеге өзүңүздү таш менен уруп жатасыз?» — деп сурайт. Ал киши: «Уулум, айтчы, биздин бул жердеги шайтан менен эмне ишибиз бар? Адегенде өзүбүздүн ичибиздеги шайтанды таш бараңга алып, напсибизди тарбиялап, өзүбүздү тазалашыбыз керек», — деп жооп берет.

* * *

Ысык отто, темир табада эмес,

касиет башта, кийген таажыда эмес.

Эмнени издесең да, өзүңдөн изде,

Кудста, Меккеде же ажыда эмес.

Сабак: Чыныгы күрөш сырттагы шайтан менен эмес, адамдын өз напси менен. Касиет ташта да, таажыда да эмес — адамдын өз ичинде.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Акыйкаттын кылычы да ийилбейт, билеги да бүгүлбөйт.

Сабак: Акыйкат ийилбейт, ага күч жетпейт. Убакыт өтөт, бийлик алмашат, акыры акыйкат кайра өз ордун табат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Түркия түркчөсүндө «elifim noktalandı» деген сөз айкашы бар. Бул сөз айкашы эски Осмон жазуусунда «алиф» (ا) тамгасы менен «хе» (ه) тамгасынын жанаша жазылышынан (اه) келип чыккан. «Алифтен» кийин келген «хе» формасы жагынан чекитти элестеткендиктен, «алифим чекиттелди» деп айтылат; ал өтмө мааниде «кубанычым кайгыга айланды» дегенди билдирет. Анткени узун жана ичке көрүнгөн «алиф» тамгасы эркиндик менен сулуулукту, ал эми ийилип, эзилип калгандай көрүнгөн «хе» тамгасы кысым менен чөгүүнү туюнтат.

Бул эки тамга бириккенде «ах» деген зар үнү жаралат.

Сабак: Кээде бир тамганын, бир көз ирмемдин өзгөрүшү кубанычты кайгыга айлантат. Тилибиздеги ар бир айтылыш бир сезимдин, бир окуянын изин алып жүрөт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Аллах кимге жакшылык берсе, аны кантип пайдаланганын да карайт:

Бийлик берилсе — адилеттүү болдубу?

Жогорку даража берилсе — боорукер болдубу?

Байлык берилсе — ахлагын сактадыбы?

Тынч жашоо берилсе — шүгүр кылдыбы?

Өмүрлүк жар берилсе — ага ишенимдүү болдубу?

Бала берилсе — аны кандай тарбиялады?

Сабак: Ар бир жакшылык сыноо да. Сенин ким экениңди ээ болгон нерселериң эмес, аларды кантип пайдаланганың көрсөтөт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир карыя бут кийими жок баланы көрүп, боору ооруйт да, ага бир жуп бут кийим сатып берет.

Бала бут кийимди колуна алып, бир топко чейин карап турат. Анан башын көтөрүп сурайт:

— Сиз Аллахсызбы?

Карыянын колдору титиреп, көзүнө жаш толот:

— Жок, балам, мен жөнөкөй эле адаммын.

Бала бир аз ойлонуп туруп, акырын айтат:

— Анда сиз Аллахтын досусуз. Мен бүгүн түнү ыйлап жатып, Аллахка бут кийимим жок экенин айткан элем.

Сабак: Кээде Аллахтын жардамы жакшы адамдардын колу аркылуу келет. Бирөөнүн тилегине жооп болуу сенин колуңдан да келиши мүмкүн.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Кожо Убайдуллах Ахрар мындай дейт:

«Аллахтын ыраазылыгына алып барган бардык жолдорду изилдеп көрдүм. Алардын эң кыскасы — адамдарга кубаныч тартуулоо экенин түшүндүм.

Адамды Аллахтын ыраазылыгынан алыстаткан бардык жолдорду да изилдеп көрдүм. Алардын эң коркунучтуусу — бирөөнүн жүрөгүн сындыруу экенин түшүндүм».

Сабак: Аллахтын ыраазылыгына жетүүнүн эң кыска жолу — адамдарды кубантуу. Жүрөк сындыруу болсо адамды Анын ыраазылыгынан алыстатат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир күнү жолдо баратып, алдымда кетип бараткан адамдын колунан бир топ акча түшүп калганын көрдүм. Адатта мындайда «Акчаңызды түшүрүп алдыңыз» деп эскертчүмүн, бирок бул жолу шайтанга азгырылып, акчаны жерден алып чөнтөгүмө салдым.

Үйгө келгенде болгон окуяны аялыма айтып бердим.

— Үстүнө бир аз кошуп, киного барып келели, — деди. Мен: «Макул», — дедим. Дем алышта киного барууну чечтик.

Аялым болбой туруп алды: «Азыр убада берип жатасың, кийин капысынан баш тартып жүрбө; эң жакшысы, билеттерди азыр эле интернеттен сатып ал, көңүлүбүз тынч болсун». Мен: «Макул», — деп, билеттерди интернет аркылуу сатып алдым.

Өзүм оңдоочу устамын. Акчалуу кардарларымдын бири телефон чалып: «Ишембиде багыма кел, бир аз жумуш бар», — деди. «Жекшембиде барсам болобу?» — деп сурадым, бирок кардарым: «Жок, мүмкүн эмес», — деди. Кино билеттерин да кырсык чалгансып ишембиге алып коюптурбуз, ошентип бул жактан да кыйла зыян тарттым.

Ошентип, ишемби да келди. Аялым экөөбүз үйдөн чыгууга камынып жатканда, эшиктин алдынан кайын энем менен кайын атам капысынан чыга калышты.

«Киного баратабыз» деп жолубузду улантайын дегиче, аялым менден озунуп: «Киного баратабыз, жүрүңүздөр, сиздер да биз менен барыңыздар», — дегенде, айлам канчалык куруп турганын түшүндүм.

Кайын энем коомдук транспортту жактырбагандыктан, кинотеатрга такси менен барууга туура келди. Таксинин акчасы да, албетте, менден.

Кинотеатрга жеттик. Дагы эки билет сатып алдым. Анын үстүнө, кино башталардан мурда ар бирине бир кутудан попкорн алып берүүгө туура келди — башкача болбойт да, көчөдөн акча таап алган соң күйөө бала баарын сыйлашы керек! Ошол попкорндорго кеткендей акчаны курмандыкка эт алганда да короткон эмесмин. Кутуларды бат эле бошотуп койгонубуздан, фильм жүрүп жатканда чыгып, дагы сатып келүүгө аргасыз болдум. Кыскасы, таап алган акчам өзүмө кымбатка турду, бирок жазам муну менен бүтпөптүр. Көрөр күнүбүз дагы алдыда экен.

Акыры кино бүтүп, көчөгө чыктык. Чыкканыбыз курусун! Эски тааныштарымдын бирине жолугуп калдым. Мурунтан кастыгыбыз бар эле, кайын атам менен кайын энем жанымда турганына карабай, ал мага бир-эки ачуу сөз айтты. Чыдай албадым. Мушташ чыгып кетти. Мушташ болгондо да тим эле укмуш! Мен аны, ал мени — сабашып эле жатып калдык. Кайын атам да аралашты. Кыскасы, полиция келгенче менин мурдум, кайын атамдын колу сынып бүттү. Полиция бөлүмүндө чатакты тынчтык менен бүтүргөнүбүз менен, алган жаракаттарыбыздан улам өзүмдүн да, кайын атамдын да оорукана чыгымын төлөө менин мойнума түштү.

Жакында дагы жолдо бара жаттым. Алдымда бирөө дөнөр сатып алып жатыптыр. Сатуучу акчанын кайтарымын бергенде, тыйындар жерге түшүп кетти. Ал киши эңкейип, аларды көтөрүп койгон жок. Чыдабай: «Эй, бир тууган, өзүңдү ойлобосоң да, бул акчаны таап ала турган адамды ойлочу; элдин башына балээ үйбө, суранам, тиги акчаны жерден алып кой», — дедим.

Сабак: Мандай тери менен табылбаган акча пайда бербейт; көбүнчө тапканыңдан бир нече эсе көптү жоготосуң. Арамга кол сунба.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Дайыма «көрүшөбүз» деген адам эми «кысмет болсо, көрүшөбүз» деп калды. Мында бир бөтөнчүлүк бар. Мен өзгөргөн жокмун, ага болгон мамилем да мурдагыдай жылуу. Аны менен дагы эле чоң кубанычта жолугушкум келет. Бирок бул «кысмет болсо» деген сөз ортобузга тосмо болуп калгандай. Мен анын тагдырын билбейм, ал да меникин билбейт. Кызык, ушул эки тагдыр бири-биринен кабардар бекен, өз ара макулдашып, бизди жолуктура алар бекен?

Балким, тагдырдан эч нерсе күтпөө керек чыгар; бул болгону «көздөн далдаа — көңүлдөн оолак» деген сөздүн өзүдүр?

Бул «кысмет болсо» деген сөз мага такыр жаккан жок.

Сабак: Жакының менен ортоңго суукчулук киргизбе. «Кысмет болсо» деп кийинкиге калтырба. Бүгүн жолугуп, бүгүн көңүлүн ал.

Бахтияр Сиражов

Бир күнү дербиштен сурашты:

— Чындап сүйгөндөр менен сүйүү тууралуу сөз гана кылгандардын айырмасы эмнеде?

— Күтүп тургула, азыр силерге көрсөтөм, — деди дербиш.

Ал сүйүүнү ооз учунда гана айткан бир нече адамды чакырып, аларга дасторкон жайды. Коноктор орун алгандан кийин дасторконго ысык шорпо, андан соң «дербиш кашыктары» деп аталган адаттан тыш узун кашыктар коюлду. Дербиш шартын айтты:

— Шорпону ушул кашыктардын учунан кармап жейсиңер.

Алар макул болушту. Бирок кашыктар ушунчалык узун болгондуктан, шорпону оозго жеткирүү мүмкүн эмес эле: ар бир аракетте шорпо үстүлөрүнө төгүлүп, денелерин күйгүзүп жатты. Акыры ачка бойдон, уят болуп дасторкондон тарашты.

Андан кийин дербиш чыныгы сүйүү эмне экенин билген адамдарды чакырды. Жүздөрү нурдуу, көздөрү сүйүүгө толгон адамдар келип, дасторконго отурушту. Дербиш аларга да ошол эле шартты айтты. Бул жолу көрүнүш таптакыр башка болду: ар ким кашыгын толтуруп, маңдайындагы адамга сунду, бири-бирин тамактандырышты. Дасторкон шаңга бөлөнүп, баары тоюп, шүгүр айтып ордунан турдулар.

Коноктор тарагандан кийин дербиш суроо бергендерге кайрылды:

— Көрдүңөрбү? Жашоо дасторконунда өзүн гана көргөн адам ач калат. Бир тууганын, досун ойлоп, ага кол сунган адам өзү да тоёт. Жашоо базарында дайыма алган эмес, берген адам утат.

Сабак: Өзүн гана ойлогон адам ач калат. Башканы тойгузган өзү да тоёт. Берген адам дайыма утат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Дербиштен сурашты:

— Кийим-кечең эмнеге мынчалык тыкан эмес?

Дербиш жооп берди:

— Дайыма ички дүйнөмдү кооздоо менен алек болгондуктан, сырткы көрүнүшүмдү түзөөгө убактым жетпейт.

Сабак: Ички дүйнөсүн кооздогон адам сырткы кемчиликти өлчөм кылбайт. Адамды кооз кылган кийими эмес, жүрөгүнүн тазалыгы жана рухунун жарыгы.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир күнү канаты жараланган куш падышанын алдына келип, бир дербиш анын канатын сындырып койгонуна даттанат. Падыша дербишти дароо чакыртат.

— Бул куш сенин үстүңдөн арызданууда. Эмне үчүн анын канатын сындырдың? — деп сурайт.

Дербиш өзүн актоого аракет кылат:

— Падышам, мен бул кушту аңчылык кылгым келди. Жакындасам, качкан жок. Үстүнө бара берсем да, ордунан козголбоду. Мага багынды окшойт деп, кармайын дегенде качууга аракет кылды — ошондо канаты сынып калды.

Падыша кушту карап:

— Бул киши туура айтып жатат. Сен эмнеге качкан жоксуң? Ал сага капыстан кол салган эмес. Жакындап келатканын көрүп, өз убагында учуп кетсең болмок. Эми болсо мага келип арызданып турасың, — дейт.

Куш өзүнүн туура экенин далилдөөгө аракет кылат:

— Падышам, мен аны дербиштин кейпинде көргөнүм үчүн качкан жокмун. Мергенчи болгондо, дароо учуп кетмекмин. Бирок «дербиштен зыян келбейт, алар Кудайдан коркот» деп ойлодум.

Падыша бир азга унчукпай калып, анан буйрук берет:

— Куштуку туура. Дербиштин колун сындыргыла!

Куш дароо каршы чыгат:

— Суранам, андай кылбаңыз!

— Эмне үчүн? — деп сурайт падыша.

— Колун сындырсаңыз, айыккандан кийин кайра эле ушундай кылат. Андан көрө үстүндөгү дербиштин чапанын чечтирип салыңыз, мага окшогон куштар экинчи алданбасын.

Сабак: Ыйык көрүнүү адамды ыйык кылбайт. Чапан кийгендин баары эле дербиш эмес. Адамдын ким экенин сырткы кейпинен эмес, кылган ишинен тааны.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Аксакалдарыбыз мындай деп айтышкан: сен —

жардыга таяныч, муктажга ачык эшик, жетимдин башын сылаган кол бол. Баланын бутундагы бут кийим бол. Кыйналганга жол ач, иши оорлоп кеткенге жардам бер. Ошондо өзүңө керектүү ак бата сени издеп табат.

Сабак: Муктажга кол сунган, жетимдин башын сылаган адам өзү да дубага татыктуу болот. Жакшылык кылган колуң бир күнү сага да ачылат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Идиш-аягыңызды жууп жатып дуба кылыңыз. Жуучу идишиңиз бар экенине шүгүр айтыңыз. Анткени бул жей турган тамагыңыз болгонун, бирөөнү тойгузганыңызды, кимдир бирөөгө кам көргөнүңүздү, тамак жасап, дасторкон жайганыңызды билдирет.

Ошол учурда жууй турган бир да идиши жок, дасторкон жая турган эч кими жок адамдарды ойлонуңуз.

Сабак: Күнүмдүк тиричиликтин өзүнөн да шүгүр кылчу нерсе тап. Жууй турган идишиң — дасторконуңа тамак келип, бирөөнү тойгузганыңдын белгиси. Шүгүр кылууну унутпа.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир мектептин директору бир нече мугалим кесиптешин бөлмөсүнө чакырып, аларга мындай дейт:

— Силер биздин эң мыкты, эң жөндөмдүү мугалимдерибиз болгондуктан, тандалып алынган эң зээндүү, жөндөмдүү окуучулардын тобун силерге тапшырабыз. Милдетиңер — кийинки бир жылдын ичинде аларга мыкты билим берип, дагы да жогорку деңгээлге чыгаруу. Ийгилик каалайм.

Мугалимдер да, окуучулар да, ата-энелер да бул демилгени эң сонун идея деп эсептеп, окуу жылынын аякташын чыдамсыздык менен күтүштү.

Акыры окуу жылы бүттү. Өткөрүлгөн сынактардан кийин ал окуучулар шаардагы башка мектеп окуучуларына салыштырмалуу кыйла жогорку натыйжа көрсөткөнү белгилүү болду.

Директор мугалимдерди куттуктап, мындай деди: «Мен бир нерсени мойнума алышым керек. Силерге тапшырылган окуучулар эң жөндөмдүү балдар эмес эле — алар орточо деңгээлдеги окуучулар болчу. Биз аларды туш келди тандаганбыз».

Муну уккан мугалимдер сыймыктанып, окуучулардын ийгилигин өздөрүнүн кесипкөйлүгүнүн натыйжасы деп эсептей башташты.

Директор сөзүн улантты: «Дагы бир нерсени моюнга алайын. Силер да эң жөндөмдүү мугалимдер эмес элеңер! Аты-жөнүңөр жазылган кагаздарды баштыкка салып, арасынан туш келди тандап алгам. Силер ишенгениңер үчүн ийгиликке жеттиңер».

Сабак: Ишеним адамдын ичиндеги күчтү ачат. Андан жакшы натыйжа күтүү кээде ошол натыйжага алып баруучу алгачкы кадам болот.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир дербиш ойго батып отуруп, капысынан жанындагы шайтанды көрүп калат. «Эмнеге мынчалык тынч отурасың, эч кимге зыян келтирбейсиң?» — деп андан сурайт.

Шайтан чарчаңкы башын көтөрүп: «Силер, адамдар, бири-бириңерге ушунчалык көп зыян келтирип, ушунчалык азап чектиресиңер — мага кылар иш калдыбы деги?»

Сабак: Адамдар бири-бирине ушунчалык зулум кылгандыктан, шайтанга иш калбайт. Жамандыктын көбү сырттан эмес, өз ичибизден чыгат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

(Чыныгы окуя)

Ата-энеси анын кичинекей иниси Оливер тууралуу сүйлөшүп жатканын укканда, Лиза сегиз жашта эле. Кыздын билгени бир гана нерсе болчу: иниси өтө катуу ооруп жаткан, ал эми ата-энесинин аны дарылатууга акчасы жок эле.

Оливерди өтө кымбат операция гана сактап кала алмак. Аларга карыз бере турган эч ким да жок болчу. Лиза атасынын көзүнө жаш алган апасына акырын, айласы кеткен үн менен: «Эми аны керемет гана сактап кала алат», — дегенин укту.

Кыз бөлмөсүнө кирип, шкафтын жашыруун жеринде сактаган айнек идишин алды. Ичиндеги акчанын баарын жерге төгүп, кунт коюп санады — атүгүл бир нече жолу кайра санады. Санап бүткөндөн кийин тыйындарды этияттап идишке салып, капкагын жапты да, арткы эшиктен чыгып, дарыканага жөнөдү.

Дарыканага жетери менен ичкери кирип, дарыканачынын ага көңүл бурушун чыдамдуулук менен күттү. Дарыканачынын колу бош эмес, сүйлөшүүгө берилип кеткен эле. Лиза ар кандай кыймылдап, үн чыгарып анын көңүлүн бурдурууга аракет кылса да, ал жооп берген жок. Акыры кыз идиштеги акчанын бир бөлүгүн алып, айнек текчеге чаап жиберди. Дарыканачы селт этти:

— Кызым, сага эмне керек? — деп кыжырдана сурады да, жообун күтпөй кошумчалады: — Мен азыр көптөн бери көрө элек бир тууганым менен сүйлөшүп жатам.

— Мен да сиз менен иним жөнүндө сүйлөшкүм келет, — деп Лиза да ошончолук кыжырдана жооп берди. — Ал ооруп жатат... Аны айыктырыш үчүн мага керемет керек.

— Эмне? Керемет керекпи? — деп дарыканачы ого бетер кыжырданды.

— Анын аты Оливер, мээсинде жаман бир нерсе өсүп жатыптыр. Ата-энем эми аны керемет гана сактап кала алат дешти. Айтыңызчы, бир керемет канча турат?

— Биз бул жерде керемет сатпайбыз, кызым. Кечир, бирок сага жардам бере албайм, — деди дарыканачы бир аз жумшагыраак үн менен.

— Караңызчы, менин акчам бар. Жетпесе, калганын да таап келем. Болгону кереметтин баасын айтыңыз.

Ушул убакка чейин маекти сырттан угуп турган жарашыктуу кийинген адам — дарыканачынын бир тууганы — эңкейип, Лизадан сурады:

— Иниңе кандай керемет керек?

— Билбейм, — деп жооп берди Лиза. — Мен анын чындап ооруп жатканын гана билем. Ата-энем ага операция керек дешет. Алардын операцияга акчасы жок болгондуктан, өз акчамды коротууну чечтим.

— Канча акчаң бар? — деп сурады адам.

— Бир доллар он бир цент, — деп Лиза салмактуу жооп берди. — Бул менин болгон акчам, бирок керек болсо дагы бир аз көбөйтө алам.

— Бир доллар он бир цент... Кандай сонун дал келүү, — деп жылмайды адам. — Бул сенин кичинекей иниңе керек болгон кереметтин так баасы экен.

Ал кыздан акчаны алып, колунан жетелеп:

— Мени үйүңөргө алып бар. Иниңди көрүп, ата-энең менен сүйлөшкүм келет. Карап көрөлү, менде иниңе керек болгон керемет бар бекен, — деди.

Бул жарашыктуу кийинген адам белгилүү нейрохирург, доктор Карлтон Армстронг болчу.

Операция акысыз жасалып, көп өтпөй Оливер кайра үйүнө кайтты. Апасы менен атасынын кубанычында чек жок эле. Апасы атасына акырын: «Бул чыныгы керемет болду. Кызык, операция канчага турмак экен?» — деди.

Лиза жылмайды. Бул кереметтин канчага турганын так билчү: бир доллар он бир цент, дагы инисин сактап кала турган кереметке болгон бекем ишеним.

Сабак: Ишеним зор күч. Кээде баланын таза ишеними адамдын жакшылыгына жолукканда керемет жаралат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Илгери бир дервиш болуптур. Күндөрүнүн көбүн жалгыздыкка берилип, ибадат кылуу менен өткөрчү экен. Бирок элге көз каранды болууну да жактырчу эмес, ошондуктан күнүнүн бир бөлүгүн ишке арначу: бир аз иштеп, өз кол эмгеги менен тапкан акчасына нан сатып алчу, муктаждыгынан ашканын болсо кедейлерге таратып берчү экен.

Бир күнү ал дагы эле чөлдө ибадат кылып отуруп, бир түлкүнү көрүп калат. Түлкүнүн буттары майып болуп, сойлоп араң жылып жүрүптүр. Дервиш ичинен ойлонот: «Бул түлкү эмне менен күн көрөт болду экен? Жапайы жаныбарлар аң уулоо менен жашайт, аң уулаш үчүн болсо күлүк бут керек. Бул байкуштун буту жок. Кудай мунун ырыскысын кайдан жеткирет болду экен?»

Ушундай ойдо турганда, алыстан бир арстан аңчылыкта кармаган жейренин тиштеп сүйрөп келатканын көрөт. Арстан олжосун жерге коюп, бөлүп жеп, тойгондон кийин калганын ошол жерге таштап кетет. Бир топтон бери далдаа жерде аңдып турган майып түлкү сойлоп келип, эттен жеп курсагын тойгузат.

Дервиш бул окуяга таң калат. Арстан аркылуу түлкүгө ырыскы жеткирген Кудайга алкыш айтат. Анан анын оюна мындай пикир келет: «Бул түлкү эч нерсе кылбай туруп ырыскысын тапса, Алла Таала менин ырыскымды эмнеге жеткирбесин? Ишке сарптаган убактымды ибадатка арнап, көбүрөөк сооп тапсам болот. Мындан ары иштебейм. Майып түлкүнүн азыгын арстан аркылуу жеткирген Кудай менин да ырыскымды жеткирет».

Ошол күндөн тартып дервиш ишти биротоло таштап, күнү-түнү ибадатка берилет. Бирок канча күтсө да, ырыскы келбейт. Эшигин каккан да, бир тилим нан алып келген да болбойт. Дервиш күндөн-күнгө арыктап, сөөгү менен териси эле калат.

Акыры алдан-күчтөн тайган бир күнү кайыптан үн угулат:

— Мен сага соо дене, күчтүү кол, күлүк бут бердим. Сен болсо өзүңдү майып түлкүгө окшоштурдуң. Эмнеге өзүңдү арстанга эмес, түлкүгө теңейсиң? Эмнеге башканын арткан ашына көз артып жатасың? Тур, арстандай эмгектен, ырыскыңды өзүң тап. Колу-буту жоктор сенден үмүт кылсын. Өзүң да же, муктажды да тойгуз.

Дервиш кылган ишинен уялып, тообо кылат да, мурдагы жашоосуна кайтат. Кайрадан өз кол эмгеги менен ырыскы таап, башкаларга жүк болуу оюнан биротоло баш тартат.

Сабак: Күчү бар туруп муктаждын үлүшүнө көз арткан адам Кудайга таянган болбойт — ал жалкоолугун ишеним менен жаап жатат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Мектептин 5-классында окучумун. Эч кимге муктаж эмес элек. Куруучу болуп иштеген атам курулуп жаткан бир турак жай кооперативине мүчө болгон. «Алты-жети айдан кийин өз үйүбүзгө көчөбүз» деп кыялданчубуз.

Бир күнү эртең менен катуу силкинүүдөн ойгондук. Жер титирептир. Кудайга шүгүр, бизге да, жакын айланабызга да жамандык болгон жок. Имаратыбыздагы эч ким жабыркаган жок. Бирок үйүбүз да, жаныбыз да аман болгону менен, бул окуя үй-бүлөбүзгө башка мүшкүл алып келди: жер титирөөдөн улам курулуш иштери токтоп, атам жумушсуз калды.

Канчалык үнөмдөөгө аракет кылсак да, атам анда-санда тапкан оңдоо иштеринен түшкөн акча үй-бүлөбүздү багууга жетчү эмес.

Кыш бою атама жумуш табылган жок. Үмүт менен чыгып, көңүлү чөгүп кайтып келчү.

Орозо айтка бир нече күн калган. Атам үйгө сүйүнүп келди — жумуш тааптыр. «Документтериңди даярдап кел», — дешиптир. Кубанычтуу кабарды айтып, чагылгандай үйдөн чыгып кетти. «Бүгүн жетишишим керек», — деди.

Бир нече сааттан кийин каалга кошунабыз шашып кирип келди. Жүзүндө коркунучтуу кебете бар эле.

— Коркпогула, бирок атаңар кичине кырсыкка кабылды, — деди.

Ооруканага жеткенибизде атамдын жүзү кубарып кетиптир. Колу-буту таңылуу болчу. Кызыл жарыкка карабай катуу ылдамдыкта келген машина атамды сүзүп кетиптир. Биз анын тирүү калганына дуба кылып жатсак, атам көзүнөн аккан жашын уяла жашырууга аракеттенип: «Эмнеге тирүү калдым, силерге дагы жүк болдум», — дечү.

Бир аздан кийин атам үйгө чыкты. Мешибиз күйчү эмес, үйүбүз суук эле. Бир нече кошунабыз муниципалитетке телефон чалып, бизге көмүр сурашыптыр. Бирок «болбойт» дешиптир — алдын ала каттоодон өтүш керек экен.

Ошентип, «кантсыз» Орозо айтыбыз да өтүп кетти. Бардык кыйынчылыкка карабай, күн бир аз жылып, атамдын колундагы таңгыч алынган, бирок буту дагы эле таңылуу болчу.

Артынан Курман айт келди. Ичимден: «Үйүбүздө он эки батир бар, көбү курмандык чалат. Кандай болсо да бизге да бир үлүш беришер, апам да мен жакшы көргөн эт тамактардан бышырар», — деп ойлодум. Терезеден карап турсам, маңдайдагы бош жерде малдар союлуп, териси сыйрылып, чара-табак эт үйлөргө ташылып жатты. Ар бир эшик ачылганда үйдө куурулган эттин даамдуу жыты биздин үйгө чейин жетчү. Бирок, тилекке каршы, бизге бир кесим эт алып келген жан болгон жок.

Ошол учурда чоң энем майрамыбыз менен куттукташ үчүн айылдан телефон чалды. Сүйлөшүп жатып, үнүмөн көңүлүм чөгүп турганын байкады. Кайра-кайра санааркап: «Атаңдын абалы начарлап кеттиби?» — деп сурады.

«Жок», — дедим акырын. «Кошуналар бизге курмандык этинен беришкен жок».

Жайкысын айылга, чоң энемдикине барчубуз. Анын бир уйу, беш-алты тоогу бар эле. Уйу сүттүү болчу. Чоң энем аны саап жатып ырдап берчү.

Майрамдын үчүнчү күнү таң эрте эшигибиз кагылды. Келген чоң энем экен. Аны кубанып тосуп алдык. Ал баарыбызды ыйлап кучактады. «Козуларым, ай, козуларым, силерге көп эт алып келдим», — деди.

Муздаткыч этке толду. Эжем дароо эт туурап, тамак камдай баштады. Казандан чыккан жыт эки күндөн бери эт эңсеген табитимди ого бетер ачты. Чыдай албай очоктун жанына келдим. Вилкага бир кесим эт илип, үйлөп оозума салайын дегенде, атамдын чоң энеме айткан сөзү кулагыма шак этти:

— Эх, апа, эх! Ал уйду эмнеге сойдуң?

Жүрөгүм айланып, башым тегеренип кетти. Колумдагы вилканы ыргытып, сыртка чуркап чыктым. Чоң энемдин үмүтү, ырдап жатып сааган ошол уй менин эт жегим келгени үчүн союлдубу?

Дасторкон жайылганда колумдан жетелеп келип отургузушту. Каалабай, уялып вилканы колума алып, эттен бир кесим оозума салдым. Бирок тамагымдан өтпөй, көзүмө жаш тегеренди. «Эмне болду?» — деп сурашты.

— Тишим-м-м!… — дедим. — Тишим аябай ооруп жатат.

Сабак: Майрам баарынын майрамы болгондо гана чыныгы майрам. Өзүбүз толуп жашап турганда, дасторконунда бир кесим эт да жокторду унутпоо — адамдык парзыбыз.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Түрк элдеринде төрөттөн кийин эне менен наристенин кырк күн үйдөн чыкпай, үйүнө конок киргизбей отуруу салты бар. Айтымдарга караганда, бул байыркы түрк салттарынын бири болуп, тамыры Көктүрктөр дооруна чейин жетет.

Мөөнөт бүткөндө наристенин кыркын мындайча чыгарышчу экен: эне-баланы жакын туугандарынын биринин үйүнө конокко чакырышып, үй ээси наристеге өмүр бою кирешеси мол болсун деп майда акча; чачы агарганча узак жашап, жүрөгү жумшак болсун деп пахта; оозу дайыма таттуу, жүзү дайыма күлүп турсун деп кант; үйүнө береке кирсин деп күрүч; оозунун даамы кетпесин деп туз; курсагы ток, дени соо болсун деп жумуртка сыяктуу белектерди беришчү.

Сабак: Салттарыбыздын ар биринде бир бата, бир сүйүү жашырылган. Наристеге берилген белектер чындыгында анын өмүрүнө айтылган жакшы тилектер.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Кырсык сени Аллахка жакындатса, ал өзү немат.

Эгер немат сени Аллахтан алыстатса, ал өзү кырсык.

Сабак: Сени Аллахка жакындаткан оордук — немат, Андан алыстаткан немат болсо кырсык. Маанилүүсү ыңгайлуу жашоо эмес, кайсы жол менен бара жатканың.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Дервиштен сурашат:

— Кырсык эмнеден келет?

Дервиш айтат:

— Көзүңдү текшерчи: арам нерсеге караган жоксуңбу?

— Тилиң менен кулагыңды текшерчи: ушак айтып, ушакка кулак салган жоксуңбу?

— Колуңду текшерчи: арамга кол сунуп, ырыскыңа арам аралаштырган жоксуңбу?

— Бутуңду текшерчи: барбашың керек болгон жерге барган жоксуңбу?

Сабак: Башыбызга келгендин тамырын көп учурда өз кылгандарыбыздан тапса болот. Көзүңдү, тилиңди, колуңду жана кадамыңды текшер.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Башка өлкөлөрдүн биринен Аксак Темирге бир аалым келет. Котормочу аркылуу көпкө маектешкенден кийин ал бул өлкөнүн аалымдары менен жолугушкусу келерин билдирет. Темир бардык аалымдарды чогултат. Бирок алардын эч кимиси чет элдик аалым менен талашка түшүүгө батынбайт. Акыры алардын мынчалык коркконун көргөн Молдо талашты өз мойнуна алат.

Жыйын курулат. Чет элдик аалым жерге бир тегерек чийип, Молдону карайт. Молдо бир аз ойлонуп, тегеректи экиге бөлөт. Аалым унчукпаганын көрүп, дагы бир сызык тартып, аны төрткө бөлөт да, үч бөлүгүн өзүнө тартып, бир бөлүгүн чет элдик аалымга бергендей ишарат кылат. Аалым макул болот. Анан колун аркасы жерге караган бойдон жумуп кармап, Молдодон жооп күтөт. Молдо болсо тескерисинче, манжаларын жерге каратып жооп берет. Аалым буга да макул болот.

Үчүнчү жолу аалым өзүн көрсөтүп, тамак жеп жаткандай ишарат кылат. Молдо дароо чөнтөгүнөн бир жумуртка чыгарып, колдорун куштун канатындай кагат. Аалым күлүп, Молдонун колун өбөт. Анан Молдо кетет.

Темир котормочу аркылуу аалымдан: «Бул ишараттар менен эмнени айткыңыз келди? Биз эч нерсе түшүнгөн жокпуз», — деп сурайт.

Аалым мындай дейт: «Дүйнө тууралуу пикирлер ар түрдүү. Мен жерге тегерек чийип, Жер шары тоголок экенин айтып, силердин аалымдын бул жөнүндөгү оюн билгим келди. Машаллах, аалымыңар дароо шардын экваторун чийди, анан аны төрткө бөлүп, үч бөлүгү суу, бир бөлүгү кургактык экенин көрсөттү. Андан соң мен андан жер бетиндеги өсүмдүктөрдүн жашоосу тууралуу оюн сурадым. Аалымыңар буга да туура жооп берип, бардык өсүмдүктөр жамгыр менен күн нурунун аркасында жашай турганын айтты».

«Үчүнчү суроомдо адамдар менен жаныбарлар тууралуу оюн билгим келди. Ал болсо дароо жумуртка көрсөтүп, куштар да ушул топко кирерин эсиме салды».

Аалым кеткенден кийин Темир Молдону чакырып, аалым менен болгон суроо-жообун сурайт.

Молдо айтат: «Эх, аалым имиш... Мен да аны чын эле терең адам го деп ойлогом. Көрсө, келесоо, тамаксоонун бири экен... Адегенде жерге тегерек чийип, мага: “Эх, азыр ушул жерде бир таба куурулган жумуртка болсо кана”, — деди. Мен дароо экиге бөлүп: “Баарын сага беришпейт, биз да барбыз”, — дедим. Карасам, таанышым макул болбой жатат. Дароо ортосунан дагы бөлүп, үч үлүшүн өзүмө алып: “Көзүң тойбосо, ушундай болот”, — дедим. Киши жумурткадан куру каларын көрүп, макул болду. Экинчи жолу колун көккө каратып: “Бир казан палоого кандай карайсың?” — деди.

Мен да колумду төмөн каратып: “Үстүндө карасы болсо, жейм”, — дедим. Үчүнчү жолу курсагын көрсөтүп: “Жолдон келдим, ачмын”, — деди. Мен да дароо чөнтөгүмдөн жумуртканы чыгарып: “Жаның үчүн, мен өзүм сенден да ачмын, болгону чөнтөгүмдө жалгыз жумуртка бар. Сурана көрбө, бере албайм”, — дедим».

Сабак: Бир эле ишаратты ар ким өз түшүнүгүнө жараша чечмелейт. Адам каршысындагыны көбүнчө өз оюнун күзгүсүнөн көрөт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Байыркы түрк элдеринде мындай дуба болгон экен:

— Оо, Кудайым, адегенде тоо-ташка, токойго, жаныбарларга, сууга бер. Андан кийин адамдарга, каалгалаш кошунама, муктаждарга бер. Эгер андан артса, эң акырында мага бер!

Сабак: Кең пейил адам өзүнөн мурда өзгөнүн камын ойлойт. Бул дубада элдин ырыскыны бөлүшүп, башкага үлүш бөлүү салты жашайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Рахман жана Рахим ысымдарың менен дарттарыбызга даба бер,

Гаффар жана Тавваб ысымдарың менен күнөөлөрүбүздү кечирип, тооболорубузду кабыл ал,

Раззак ысымың менен ырыскыбызга береке бер,

Шафи ысымың менен оорулууларыбызга шыпаа бер,

Фаттах ысымың менен кайырлуу эшиктерди ач.

Сабак: Адам өз алсыздыгын түшүнүп, чын жүрөктөн дуба кылганда көңүлү тынчтык табат. Дуба үмүтүн жана Кудайга ишенимин тилге салат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Рамазан айында бир нече жигит карыянын бир бурчта отуруп тамак жеп жатканын көрөт. Жакындап барып, шылдыңдай сурашат:

— Эмне болду, аксакал, тамак жеп жатасыз, орозо эмессизби?

Карыя: — Албетте, орозомун, болгону суу ичип, тамак жеп жатам.

Жигиттер күлүп: — Бул кандай орозо? — дешет.

Карыя мындай дейт: — Албетте, орозомун. Калп айтпайм, эч кимге жаман көз менен карабайм, эч кимди шылдыңдабайм, ысырап кылбайм, эч кимди кемсинтпейм, ушак айтпайм, бирөөнүн мал-мүлкүнө көз артпайм. Оорума байланыштуу гана ач жүрө албайм. — Анан жигиттерге кайрылып сурайт:

— А силер орозосуңарбы?

Жигиттер уялып, баштарын жерге салышат: — Жок, орозо эмеспиз, болгону тамак жебейбиз.

Сабак: Эгер адам тамактан тыйылып, бирок калптан, ушактан, кемсинтүүдөн жана жаман иштен тыйылбаса, орозонун руханий маанисин толук жашабайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Улуу Аллах кылган дубаларыбызды кабыл кылсын, ырыскыбызга береке кошсун, оорулууларыбызга шыпаа берсин, күнөөлөрүбүздү кечирсин, алдыбызда кайырлуу эшиктерди ачсын, жүрөгүбүздү сүйүү жана мээримге толтурсун!

Рамазан майрамыңыздар кут болсун!

Сабак: Чын жүрөктөн кылынган дуба адамга үмүт берет, жүрөгүндө мээрим ойготот. Береке, шыпаа жана кечирим тилөө адамды Жаратканга жакындатат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Күндөрдүн биринде жумушсуздуктан, бекерчиликтен жана мурасын жеп, убактысын текке өткөрүүдөн тажаган бир адам адал өмүр сүрүү үчүн кеңеш алууну көздөп, падышанын алдына келет да, жол көрсөтүп коюусун өтүнөт. Падыша бир аз ойлонуп, ага мындай тапшырма берет: «Оозуна чейин зайтун майы толтурулган бул кумураны ал да, бир тамчысын да төкпөй, шаардын бир четинен экинчи четине жеткир. Бир эле тамчы жерге түшсө, башың алынарын бил». Көзөмөлдөө үчүн жанына эки жоокерди кошуп берет.

Адам болгон күчүн жыйнап, акылын иштетип, бир тамчы да төкпөстөн кумураны шаардын аркы четине жеткирет. Анан кайра кайтып келип, падышанын алдына чыгат: «Падышам, буйругуңузду кынтыксыз аткардым», — дейт. Падыша андан: «Шаардан эмнелерди көрдүң, кандай окуяларга күбө болдуң?» — деп сурайт. Ал күнү шаарда базар болуп, эл ушунчалык көп эле — ийне таштасаң жерге түшпөйт.

Ошого карабай, адам падышага мындай жооп берет: «Падышам, жан соогалап, кумурадагы майды жерге төкпөйүн деп ушунчалык сак болдум, көзүмдү кумурадан бир саамга да алып, айланама карай алган жокмун. Ошондуктан бир да адамды көргөн жокмун, бир да окуяга күбө болгон жокмун».

Ушул сабактан кийин падыша ага көңүлү ток кеңеш берет: «Эгер жасаган ар бир ишиңе, сага берилген ар бир милдетке ушундай кылдат мамиле кылып, бүт дитиңди ишиңе бурсаң жана Кудайдын көзү дайыма сенде экенин эсиңден чыгарбасаң, эч качан туура жолдон тайбайсың».

Сабак: Ар бир ишине толук көңүл буруп, Кудайдын өзүн көрүп турганын унутпаган адам туура жолдон тайбайт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Тамакта ченемдүүлүк дарыгерден, чынчылдык соттон сактайт.

«Тамакты ченеми менен жеген адамга дарыгердин кереги жок» — эгер адам ашыкча тамактанбай, туура тамактанса, ден соолугун сактап калуу мүмкүнчүлүгү жогорулап, дарыгерге азыраак кайрылат. Тамакта ченемдүү болуу ачка жүрүү дегенди билдирбейт. Бул ашыкча жеп-ичүүдөн алыс болуу, өзүн кармай билүү жана ченемди сактоо дегенди түшүндүрөт.

«Чынчыл жашаган адамга соттун кереги жок» — эгер адам чынчыл, адилеттүү жана мыйзамга ылайык жашап, башкалардын укугун бузбаса, талаш-тартыштарга жана укуктук көйгөйлөргө азыраак туш болот. «Чынчыл жашоо» бул жерде туура жолдон тайбоону да, абийирдүү жүрүүнү да билдирет.

Сабак: Тамакта ченемдүү, жүрүм-турумда түз бол — анда сага дарыгер да, сот да керек болбойт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Илгери бир өлкөдө мындай эреже болуптур: карапайым адам өлсө, чиркөөнүн коңгуроосу бир жолу, ак сөөк өлсө эки жолу, падышанын жакындарынын бири өлсө үч жолу, падышанын өзү өлсө төрт жолу кагылчу экен.

Күндөрдүн биринде ар ким акыйкат издеп кайрылган сот бир жаранды адилетсиз жерден күнөөлүү деп табат. Ошондо чиркөөнүн коңгуроосу беш жолу кагылат.

Эл аң-таң болуп чиркөөгө келип: «Урматтуу дин кызматчы, падышадан да маанилүү ким бар, коңгуроо эмнеге беш жолу кагылды?» — деп сурайт.

Дин кызматчы: «Албетте, бар — адилеттик. Бүгүн адилеттик өлдү», — деп жооп берет.

Сабак: Адилеттик өлсө, падышадан да чоң нерсе өлөт. Акыйкаттын жанында тур, зулум жазасыз калбасын.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Ажылыкка барган бир адам шайтанга таш ыргыта турган маал келгенде, ташты ыргыткандын ордуна аны менен өзүн ургулай баштайт. Жанындагы бир жигит таң калып сурайт:

— Тага, эмнеге өзүңүздү таш менен уруп жатасыз?

Ал киши мындай жооп берет:

— Уулум, биздин бул жердеги шайтан менен эмне ишибиз бар? Адегенде өзүбүздүн ичибиздеги шайтанды таш ыргытып, напсибизди тарбиялап, өзүбүздү тазалашыбыз керек.

Сабак: Чыныгы күрөш сырттагы шайтан менен эмес, адамдын өз напси менен. Өзүн тазалоо башканы айыптоодон оор, бирок баалуу.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Осмон доорунда согушта оор жараланып, жан берип жаткан жоокерлер шейит болор алдында оозу таттуу болсун деп, дарыгерлер өздөрү алып жүргөн чакан челектердеги замзам суусунан жасалган шербеттен ичиришчү экен. «Шейиттик шербетин ичүү» деген сөз айкашы ушундан келип чыккан.

Сабак: Ар бир сөздүн артында бир тарых, бир жан аябастык турат. Тилибиздеги сөздөр өткөнүбүздүн эсин да алып жүрөт.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир күнү Америкадагы университеттердин биринде мугалим сабакты баштап жатып, студенттерге мындай дейт:

— Бир саамга бүгүн дүйнөнүн акыркы күнү деп элестеткиле. Эртең ушул убакта баары бүтөт. Кутулууга да эч мүмкүнчүлүк жок. Андай болсо, эмне кылат элеңер?

Студенттер ар кандай жооп беришет:

— Ибадат кылып, Кудайдан күнөөлөрүмдү кечиришин сурамакмын.

— Бардык жакындарым менен коштошмокмун.

— Калган убактымды үй-бүлөмө арнамакмын.

— Апамды же атамды көрүп келмекмин.

— Акыркы жолу жакшы көргөн тамактарымдын баарын жемекмин.

— Канып уктап алмакмын.

— Акыркы жолу токойдо сейилдеп, жашыл жаратылыштан ырахат алмакмын.

— Акыркы жолу күндүн чыгышы менен батышын карамакмын.

— Кечинде жылдыздарды карап отурмакмын.

— Эң жакшы көргөн тамагымды жасап, сүйгөн адамдарымдын баарын кечки тамакка чакырмакмын.

— Өмүрүмдө эң көп баргым келген жерге барып, өлүмдү ошол жерден күтмөкмүн.

— Көңүлүн ооруткан адамдарымды издеп таап, мени кечиришсин деп алардан кечирим сурамакмын жана башка.

Мугалим айтылган жооптордун баарын тактага жазат да, анан жылмайып:

— Балдар, мунун баарын жасоо үчүн эмнеге дүйнөнүн акыркы күнүн күтүп жатасыңар? — дейт.

Сабак: Жакшылык кылууга акыркы күндү күтпө. Сүйгөн адамыңа сүйөрүңдү айт, кечир жана жакындарыңдын баасын бүгүн бил.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Дервиштен сурашты:

— Адамдын башына келе турган эң сонун насип эмне?

Дервиш жооп берди:

— Сени угууну каалаган адамга жолугуу.

Сабак: Сени чын жүрөктөн угууну каалаган адамга жолугуу — чоң немат. Угулганыңды сезүү сүйүлгөндөй.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Тынчы кеткенге, үйсүз калганга,

Жетим болгонго, жалгыз калганга,

Муктаж болгонго, ач-суусап калганга,

Ооруган жанга, колу кыска калганга,

Көңүлү жарадар болгонго, көзү жолдо калганга,

Үмүтү өчкөнгө, чарасыз калганга,

Капарсыз болгонго, нурдан кур калганга,

Тилеги барга, кыялдар курганга,

Ыймансыз болгонго, Сенсиз калганга —

Өзүң жардам бере көр, улуу Аллахым!

Сабак: Чарасыздын, жалгыздын, үмүтсүздүн акыркы баш калкалары Жараткан. Дуба адамдын эң терең муктаждыгын айтат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.