Əmək, ruzi və sərvət

İşdən çıxan bir kişi avtobus dayanacağına gedərkən balıq dükanının yanından keçdi. Qızı ilə həyat yoldaşının balığı sevdiyini düşünüb onları sevindirmək üçün içəri girdi.

Satıcıdan əvvəl bir kilo, sonra iki kilo balıq çəkməsini istədi. Bu vaxt nimdaş paltolu yaşlı bir qadın ürkə-ürkə yaxınlaşıb soruşdu:

— Oğlum, mənə də balıq alarsanmı?

Kişi tərəddüd etmədən satıcıya dedi:

— Dörd kilo çək: ikisi mənim, ikisi də xalanın.

Sonra qadından evində çörək olub-olmadığını soruşdu. “Yoxdur” cavabını eşidib qarşıdakı dükandan dörd çörək aldı, onun payını verdi.

— Başqa bir istəyin varmı, xala?

Qadın cibindən boş dərman şüşəsi çıxardı. Bunun iki ay əvvəl aldığı göz dərmanı olduğunu, yenisini almağa gücü çatmadığı üçün görməsinin pisləşdiyini söylədi.

Kişi dərmanı almaq üçün aptekə getdi. Hadisəni izləyən balıqçı qadına stul verib oturtdu. Kişi yeni dərmanla qayıdanda balıqçının mərhəmətini görüb sevindi.

Dərmanı qadına uzatdı, sonra cibində qalan bütün pulu da ona verdi. Qadın dua edərək evinə yollandı.

Kişi dayanacağa tərəf gedəndə balığın pulunu ödəmədiyini xatırladı. Cibində pul qalmamışdı. Balıqçı gülümsədi:

— Get, qardaşım, halal olsun.

Yolpulu da qalmadığı üçün kişi evə piyada getdi. Qızına zəng edib balıq aldığını və tezliklə gələcəyini söylədi. Yağış altında addımlayarkən bu gün birinə fayda verə bildiyinə görə şükür etdi; göz yaşları yanağından süzülüb yağış suyuna qarışdı.

İbrət: Yaxşılıq üçün böyük imkan gözləmə; o, var-dövlətin deyil, geniş ürəyin işidir. Ürəyi zəngin olan insan imkansız vaxtında da xeyir yolunu tapır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Məhəlləmizdə yaşlı bir qadının baqqal dükanı vardı. Bir gün onunla üzbəüz supermarket açıldı. Hər iki dükan qabağındakı lövhədə ərzaqların qiymətini yazıb göstərirdi. Supermarket “Kərə yağı — 70 manat” yazan kimi qadın “Bizdə kərə yağı — 60 manat” elanı asdı. Ertəsi gün supermarket qiyməti 50 manata endirdi, qadın da lövhəsini dəyişib 40 manat yazdı.

Bu vəziyyətdən narahat olan məhəllə sakinlərindən biri qadına müraciət etdi:

— Ay xala, bu supermarketlə yarışa girməsən yaxşıdır. Onların imkanı genişdir, qiymət düşəndə zərər çəkməzlər, amma sən müflis olarsan.

Qadın halını pozmadan cavab verdi:

— Mən heç kərə yağı satmıram ki... Qoy camaat barı ucuz alsın.

İbrət: «Nə qazandım?» yox, «kimə faydam dəydi?» sualı ilə yaşayan insan başqadır. Xeyir güdmədən verən əslində ən çox qazanandır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Müəllim tələbələrinə müraciət edir:

— Təsəvvür edin ki, bağban bağa qulluq edir. Təsəvvür etdinizmi?

— Etdik, — deyə tələbələr cavab verir.

Müəllim ciddi səslə deyir:

— İndi deyəcəyimi yaxşı yadda saxlayın: bağın bağbanın sayəsində böyüdüyünü demək olmaz, amma bağın öz-özünə böyüdüyünü söyləmək də doğru deyil.

İbrət: Nə başqasının zəhmətini danmaq, nə də öz əməyini kiçiltmək doğrudur. İnsan təkcə öz gücü ilə yetişmir, amma hər şeyi də başqasına borclu deyil.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Baş mühasib baş direktora deyir:

— Tutaq ki, əməkdaşlarımızın inkişafına vaxt və pul sərf etdik, amma onlar şirkətdən getdilər. Onda necə olacaq?

Baş direktor:

— Bəs onların inkişafına nə vaxt, nə də pul sərf etsək, onlar da şirkətdə qalsalar, onda necə olacaq?

İbrət: İnsanın inkişafına xərclənən pul itki deyil. Bu gün buna qənaət etmək sabah daha böyük itkiyə səbəb ola bilər.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

IV əsrin sonlarına yaxın Yaponiyada taxtda oturan imperator Nintoku bir gün hündür bir qülləyə qalxıb ölkəsini nəzərdən keçirir. Göyə qalxan bir tüstü belə görməyəndə anlayır ki, xalqı yoxsulluğa düçar olub və heç kim evində yemək bişirə bilmir.

Dərhal fərman verib əhalisinə üç il boyunca yalnız özləri üçün işləməyi əmr edir. Sarayındakı işçiləri də evlərinə göndərir. Özü üçün işləyən, vergi verməyən xalq üç ilin sonunda bolluğa çıxır.

Üç ildən sonra yenidən qülləyə qalxan Nintoku hər tərəfdən yüksələn tüstüyə baxıb bütün ölkədə ocaqların yandığına əmin olur və yanındakı xanımına sevinclə:

— İndi biz zənginik! — deyir.

İmperatriçə isə üç illik baxımsızlıqdan köhnəlmiş, damı sızan, çiçəkləri solmuş sarayı göstərib:

— Buna sən zənginlik deyirsən? — deyə soruşur.

Nintokunun cavabı əsrlərdir yaponların yadından çıxmır:

— İnsanlarımızın yoxsulluğu bizim yoxsulluğumuz, zənginliyi isə bizim zənginliyimizdir.

İbrət: Əsl sərvət xəzinədə yox, xalqın güzəranındadır. Rəhbəri böyük edən vəzifəsi deyil, o vəzifədə xalqı üçün gördüyü işdir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Fəaliyyət planı olmayan təşkilat təyinat limanı bəlli olsa da, dəniz xəritəsi, hərəkət marşrutu və ekipaj üzvlərinin vəzifələri müəyyənləşdirilməmiş gəmiyə bənzəyir. Belə gəmi bəzən bəxti gətirdiyi, kapitanı bacarıqlı olduğu və ya hava şəraiti əlverişli keçdiyi üçün limana çata bilər. Ancaq bu, sistemli idarəetmənin deyil, təsadüfün nəticəsi olar. Davamlı uğur isə təsadüflərlə deyil, düzgün planlaşdırılmış və intizamla həyata keçirilən fəaliyyətlə qazanılır.

Fəaliyyət planı olmayan təşkilat zaman keçdikcə üzvlərini də itirir. Çünki insanları təşkilatda saxlayan yalnız ideyalar deyil, həmin ideyaların həyata keçirildiyini görmək ümididir. Ümid sönəndə insanlar uzaqlaşır, insanlar gedəndə isə təşkilat tədricən zəifləyir və fəaliyyətini dayandırır.

İbrət: Məqsəd hara gedəcəyini, plan isə ora necə çatacağını göstərir. Plansız təşkilatın uğuru təsadüfdən asılıdır; davamlı uğur düşünülmüş və ardıcıl iş tələb edir.

Bəxtiyar Siracov

Çox şanslıyam ki, müdrik müəllimlərim olub. Onlardan biri ədəbiyyat müəllimim, hörmətli Baladadaş müəllim idi. O deyərdi ki, kimsə sizdən nəsə istəmiş və ya sizə bir iş tapşırmışsa, hər hansı bir səbəbdən onu yerinə yetirə bilməsəniz belə, əsla həmin şəxsə «o qədər işim var idi ki, vaxtım olmadı, çatdıra bilmədim» kimi ifadələrlə cavab verməyin — bu, doğru olsa belə. Çünki bu sözlərlə qarşınızdakı insanı «görəsən, mənim işim-gücüm yoxdurmu, onu boş yerə narahat edirəm?» deyə düşünməyə vadar edirsiniz.

Hamının işi-gücü var. İnsan sizi bikarçılıqdan deyil, sizə ehtiyacı olduğundan narahat edir. Sizə edilən müraciəti heç vaxt diqqətsiz qoymayın, susaraq həmin şəxsi gözləməyə məcbur etməyin. Əgər işi yerinə yetirmək imkanınız olmayacaqsa, susub durmayın. Gecikdirmədən bunu ona bildirin, insanı qeyri-müəyyənlik içində saxlamayın. Çünki o sizə ümid bəsləyir, güvənir. Siz isə üstündən xeyli vaxt keçəndən sonra gəlib «vaxtım olmadı» deyirsiniz və bununla da öz etibarınızı yerlə-yeksan edirsiniz.

İbrət: Başqalarının səni etibarsız, güvənilməz bir insan kimi tanıdığını bilə-bilə yaşamaq çox acıdır.

Bəxtiyar Siracov

Deyilənə görə bir gün «Ford Motor» avtomobil şirkətinin qurucusu Henri Ford onun şirkətində işləmək istəyən iki gənc dostu şam yeməyinə dəvət edir. Hər iki gənc eyni universiteti bitirmiş, çox istedadlı, savadlı mütəxəssis idi.

Şam yeyilir, məclis bitir. Restorandan çıxarkən Ford gənclərdən birinə onu işə götürdüyünü bildirir, digərinə isə uğurlar arzulayıb iş verə bilməyəcəyini deyir. Məyus olan gənc bütün cəsarətini toplayıb Forddan soruşur:

— Cənab Ford, biz bütün axşam nə avtomobildən, nə də mühəndislik bacarığından danışdıq, yalnız ümumi mövzulara toxunduq. Amma siz dostuma iş təklif etdiniz, məni isə bu imkandan məhrum etdiniz. Nədən belə qərar verdiniz?

Ford belə cavab verir:

— Baxın, cavan oğlan, bunun iki səbəbi var. Birincisi: bütün yemək boyu mən hər ikinizin davranışını müşahidə etdim. Gördüm ki, dostunuz yeməyin dadına baxandan sonra duz tökdü, siz isə əvvəl duz tökdünüz, yalnız sonra dadına baxdınız. Mən o insanlara dəyər verirəm ki, ancaq təcrübə edəndən, ölçüb-biçəndən sonra dəyişiklik etməyə qərar verirlər.

— İkinci səbəb də budur: dostunuz ofisiantlarla nəzakətlə rəftar etdi. Siz isə onlara əhəmiyyət verməyib yalnız mənə hörmət göstərdiniz. Halbuki insanlara tutduqları vəzifədən asılı olmayaraq eyni hörmətlə yanaşmaq lazımdır.

İbrət: İnsanın xarakteri kiçik davranışlarında görünür: ölçüb-biçmədən qərar verməsində və zəiflərə göstərdiyi münasibətdə.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

İsti, təzə çörəyin ətri bütün küçəyə yayılmışdı.

Yaşlı kişi çörəkçiyə yaxınlaşdı. Nəvəsinə isti çörək almalı idi. Uşaq neçə gün idi təzə çörək istəyirdi.

Adamlar çörək almaq üçün növbəyə durmuşdu. O da növbədə yerini tutdu.

Adam çox deyildi, növbə tez ona çatdı.

Cibindən xırda pul çıxardı. Çox pulu olsaydı, iki çörək alardı. Pulu çörəkçiyə uzatdı. Amma çörəkçi babadan pul almayıb ona bir paket verdi.

— Al, dayı, nuş olsun.

Paketdə üç çörək var idi.

— Oğlum, mən bir çörək alacaqdım.

— Üçünü də götür, dayı, sonra yeyərsən.

Baba yavaşca çörəkçiyə yaxınlaşıb qulağına pıçıldadı:

— Oğlum, mənim ancaq bir çörək almağa pulum var.

Çörəkçi gülümsədi:

— Dayı, bu bizdən bir paydır. Bu gün cümədir; bizdə hər cümə üç isti çörək pay verilir. Nuş olsun.

— Allah razı olsun, övladım.

— Amin!

Çörəkçidən təzəcə aralanmışdı ki, bir nəfər babaya səsləndi:

— Dayı, ay dayı!

Baba dönüb baxdı:

— Buyur, oğlum.

— Dayı, bu anamın zəkatıdır; qəbul etsən, çox sevinərəm.

Gənc adam qocanın cibinə bir zərf saldı.

— Allah qəbul etsin, oğlum. Allah ananızdan razı olsun.

Bazarın yanından keçəndə bir qadın ona səsləndi:

— Dayı... Dayan bir dəqiqə, zəhmət olmasa, gözlə.

Yaşlı adam dayanıb səs gələn səmtə baxdı. Gənc bir qadın ona iki dolu torba uzatdı:

— Dayıcan, Ramazanda yoldan keçənlərə ərzaq paylayırıq. Sən də götür, bizi sevindir.

— Allah qəbul etsin, qızım.

— Amin, dayı!

Yaşlı adam yorğun halda çətinliklə evə çatdı.

— Xoş gəldin, ata.

— Anan haradadır, qızım?

— Mətbəxdə. Yumurta bişirəcəyəm dedi, Orxan qayğanağı çox sevir.

— Bunları götür anana ver, belim qırıldı.

— Baba, isti çörək almısan? — deyə nəvə dilləndi.

— Bəli, çox şey almışam.

— Yaşasın babam!

— Ata, səhər pulun yox idi, hətta çay içməyə də.

— Allah verdi, qızım.

Arvadı otağa girdi:

— Nə çox şey almısan, ay kişi?

— Bunlar paydır, arvad.

Kişi baş verənləri bir-bir danışdı.

Azan oxundu. İftarı qayğanaqla açdılar. İsti çörək lap yerinə düşdü. Torbada yağ da, pendir də var imiş. Çayla çox yaxşı getdi.

— Hə, çox gözəl oldu, Allaha şükür. Allah qəbul etsin. Halva da çox dadlı idi.

Nəvəsi süfrədən qalxıb:

— Otağıma gedib bir az da dua edəcəyəm, — deyəndə baba təəccübləndi:

— Yatmamışdan qabaq edərsən, oğlum, hələ tezdir.

— Dünən elə bu vaxt dua etmişdim. Allahdan isti çörəklə pendir istəmişdim, bu gün də gəldi. İndi gedib dua edəcəyəm ki, sənin dişlərini düzəltdirməyə pul göndərsin. Dişlərin xarabdır, yeməyi güclə çeynəyirsən.

Anası gülümsədi:

— Kaş ki, rəhmətlik atan bu günləri görəydi.

— Onsuz da atam hər gecə yuxuma girib bunları görür. Əslində mənə dua etməyi də o dedi.

Qocanın birdən pencəyi yadına düşdü. Asqıya tərəf getdi, əlini cibinə salıb zərfi çıxardı. Zərfdə böyük məbləğdə pul var idi.

Gözləri doldu.

— Nə olub, kişi, niyə gözlərin nəmləndi?

— Nəvəmizin ürəyindən keçən hər şeyi Rəbbim göndərdi, arvad. Bir bu pula bax — bayrama qədər ikimiz də dişlərimizi düzəltdirə bilərik. Şükürlər olsun Rəbbimə!

İbrət: Səmimi bir uşağın duası, bir neçə könül adamının xeyirxahlığı bir ailənin dərdinə çarə olur. Verməyi bacaran cəmiyyətdə heç kim ac qalmaz.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Keçmiş bir naziri seminara dəvət edirlər. Növbəsi çatanda əlində plastik stəkanla kürsüyə qalxıb danışmağa başlayır. Amma fikrinin başqa yerdə olduğu hiss olunur. Birdən stəkanı qaldırıb ona baxır, dərindən köks ötürür və üzünü zala tutur:

— Bilirsiniz, nə düşünürəm? Keçən il elə bu kürsüdə çıxış etmişdim. Tək fərq bu idi ki, onda nazir idim. Buraya gələndə mənə biznes-sinifdə bilet alınmışdı, hava limanında məni limuzin və müşayiət avtomobilləri gözləyirdi. Məni hotelə apardılar. Lüks nömrədə dincəldim, ertəsi gün bura həmin limuzinlə gəldim. Xüsusi qarşılanma təşkil olunmuşdu. Çıxışımı gözləyərkən mənə bahalı çini fincanda qəhvə təklif etmişdilər. Sonra məni xüsusi ayrılmış yerdə oturtmuşdular. Amma bu gün sizin qarşınızda nazir kimi çıxış etmirəm. Dünən bura öz puluma aldığım biletlə uçub gəldim.

Hava limanında məni heç kəs qarşılamadı. Hotelə taksi ilə getdim, kimsə məni otağıma qədər müşayiət etmədi. Bu səhər bura gələndə isə vəsiqəmi siyahı ilə yoxlayıb içəri buraxdılar. Sonra zalda ilk tapdığım yerdə oturdum. Ürəyim qəhvə istədi, dəhlizdəki qəhvə avtomatını göstərdilər. Mən də çıxıb bu gördüyünüz plastik stəkana qəhvə doldurdum.

Zaldakılar gülməyə başlayırlar. Sabiq nazir sözünə davam edir:

— Deməli, keçən il bahalı fincandakı qəhvəni mənə yox, vəzifəmə vermişdilər.

Zalda alqış qopur. Alqışlar səngiyəndə o deyir:

— Aldığım bu mühüm dərsi sizinlə bölüşmək istəyirəm: bütün təriflər, göstərilən xidmətlər yalnız rütbəniz, rolunuz və ya vəzifəniz üçündür. Heç biri sizə aid deyil. Vəzifə başında ikən istifadə etdiyiniz bahalı fincan əvəzinə, vəzifədən gedəndə sizə plastik stəkan — yəni layiq olduğunuz — veriləcək.

İbrət: Sənə göstərilən hörmət çox vaxt vəzifənədir, özünə deyil. Ona görə mövqe ilə öyünmə — o gedəndə əsl dəyərin görünəcək.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

“Mercedes” nə şirkətin təsisçisinin soyadı idi, nə də əvvəlcədən tanınmış bir avtomobil şirkətinin adı. Avtomobillərə vurğun bir atanın qızının adı idi.

Ata qızının adının ona uğur gətirəcəyinə inanırdı.

Və belə də oldu...

«Mercedes» adını verdiyi avtomobil qatıldığı yarışlarda ardıcıl qələbələr qazandı.

Bu uğurların sayəsində 1902-ci ildən bu günə qədər saysız-hesabsız Mercedes avtomobili istehsal olundu.

Atanın qızına olan sevgisi Mercedes adını dünyanın ən böyük avtomobil istehsalçılarından birinin brendinə çevirdi.

İki uğursuz evliliyi olmuş Mercedes xanım Vyanada yaşayırdı. 1929-cu ildə, otuz doqquz yaşında xərçəngdən vəfat etmiş və Vyanada dəfn edilmişdir.

İbrət: Sevgi ilə verilən ad, sevgi ilə görülən iş dünyanı dəyişə bilər. Ata məhəbbəti bir adı əbədiləşdirdi.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir dəfə kasıb bir adam Budda ilə rastlaşır və ondan soruşur:

— Budda, mən niyə kasıbam?

— Ona görə ki, sən varından heç kimə heç nə vermirsən.

— Axı mən bunu necə edə bilərəm? Başqalarına verməyə heç nəyim yoxdur!

— Bölüşə biləcəyin beş sərvətin var, amma sən onlardan istifadə etmirsən.

— Xahiş edirəm, həmin beş sərvəti mənə izah edin.

— Yaxşı.

1. Üzünlə başqalarına təbəssüm bəxş edə bilərdin, amma etmirsən.

2. Gözlərinlə başqalarına mərhəmət və sevgi ilə baxa bilərdin, amma etmirsən.

3. Dilinlə başqalarına yaxşı sözlər deyə bilərdin, amma etmirsən.

4. Ürəyinlə başqalarına xoşbəxtlik arzulaya bilərdin, amma etmirsən.

5. Əllərinlə başqaları üçün yaxşı işlər görə bilərdin, amma etmirsən.

İbrət: Verməyə həmişə bir şeyin var: təbəssüm, xoş söz, mərhəmətli baxış, kömək edən əl. İnsan paylaşdığı qədər varlıdır.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Sadə geyimli, yad bir adam məhəllə dükanına girir. Bir qədər satıcıya, piştaxtaya baxandan sonra deyir:

— Qardaş, mən səndən nisyə çörək, çay, yumurta istəsəm, verərsənmi?

— Eləsi var ki, üç aydır pulsuz çörək aparır. Doğrusu, bu haqqı ödəyəcəyinə də inanmıram. Amma neyləyim, üç yetimə baxır, balalarını ac qoymayaq da. Allah böyükdür, bizim də ruzimizi yetirər. Sənə verdiyim çörəyin də haqqını istəmirəm. Götür get, halal xoşun olsun. — Yad adamın üz-gözündə təbəssüm dolaşır və ürəyində deyir: «Deyəsən, axtardığımı tapdım.»

— Sənin o nisyə dəftərində nə qədər borc var?

Satıcı bir qədər təəccüb, bir qədər də əsəbi halda soruşur:

— Neynirsən axı?

Yad adam onu arxayın salmaq üçün sakit səslə sözünə davam edir:

— Bax, qardaş, çox xahiş edirəm, əsəbiləşmə. Mən o qədər boş-bekar adam deyiləm ki, gəlib burada sənin əsəbini korlayım, vaxtını alım. Sənin o dəftərini satın alacağam. Xahiş edirəm, oradakı bütün borcları elə indicə hesablayıb de.

Dükançı gah qarşısındakı adama, gah da borcla dolu dəftərə baxır. Onun sözündə ciddi olduğunu görüb daha etiraz etmir. Dəftərdəki borcları toplayıb məbləği deyir. Yad adam pencəyinin döş cibindən bir dəstə pul çıxarıb həmin məbləği piştaxtanın üstünə qoyur:

— Qardaş, Allah səndən razı olsun. Sən bu camaata bu qədər güvənirsənsə, Allahı düşünüb yetimi ac qoymursansa, deməli, yaxşı adamsan. Mən hər kəsin borcunu ödədim. Bu da mənim bu camaata Ramazan payım olsun. İndi o dəftəri mənə ver. Mən onu aparıb basdıracağam və inanıram ki, Qiyamət günündə o siyahı mənim köməyim olacaq. — Adam dəftəri götürüb mağazadan çıxır.

Dükançı qarşısındakı pulları sayıb kassaya qoyanda hələ də baş verənləri tam anlaya bilmirdi. Elə bil onu don vurmuşdu. Dükanın balaca pəncərəsindən çölə baxdı. Yad adam görünmürdü. İftara az qaldığı üçün hər kəs evinə tələsirdi. Bu zaman əri vərəmdən ölmüş Sürəyyanın yeddi yaşlı qızı qapının ağzında göründü və utana-utana:

— Əhməd əmi, anam deyir ki, iftara bir çörək, üç yumurta versin. Gələn ay dayım bizə gələndə pulunu verərik. — Dükançı qızın sözlərindən elə bil yuxudan ayıldı. Adəti üzrə dəftəri çıxarmaq üçün əlini piştaxtanın altına atdı. Bir an dayandı, gülümsədi və dedi:

— Gəl, ay qızım, yumurta da götür, çörək də, yağ da. Anana da de ki, o dayı gəldi də, getdi də...

İbrət: Səssizcə edilən yaxşılıq ən uca yaxşılıqdır. Bir insanın borcunu bağışlamaq, yetimi ac qoymamaq könlün əsl zənginliyidir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Uşaqlıq illərimdə ailəmizin maddi vəziyyəti yaxşı deyildi. Bir gün atam evə bir az paxlava gətirdi və axşam onu çayla birlikdə yedik.

Ertəsi gün bayram idi. Anam məktəbə aparmaq üçün çantama bir paxlava, bir az zeytun və bir tikə çörək qoydu.

Sinifdə uşaqların qarşısında cürbəcür yeməklər vardı. Sevmədiyim bir uşaq mənim payımı görüb güldü:

— Yəqin, bu paxlavanı siçanlar üçün gətirmisən?

Hamı güləndə utandım, ağlaya-ağlaya evə qaçdım və anama qışqırdım:

— Mənə niyə cəmi bir paxlava qoymuşdun? Sinifdəkilərin çoxlu yeməyi vardı, məni rüsvay etdin!

Anam pərişan səslə dedi:

— Paxlavadan mənim payıma düşən yalnız o idi, övladım.

Bu sözlər məni sarsıtdı. Anam öz payına düşən yeganə paxlavanı yeməyib mənə saxlamışdı. Ona sarılmağa belə üzüm gəlmədi. O gündən bəri hərəkətimi xatırladıqca bağışlanma diləyirəm. Bir də dilimə paxlava vura bilmədim.

İbrət: Kiminsə yoxsulluğuna gülmək ən böyük günahlardandır. Bir ananın öz payından, hətta son tikəsindən belə keçdiyini unutmayaq.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir adam bir kəndlidən bir su quyusu satın alır. Quyudan su çəkmək istəyəndə satıcı ona icazə vermir: «Mən sənə quyudakı suyu yox, quyunu satdım» deyir. Mübahisə düşür. O deyir, bu deyir — nəticədə hakimin yanına getməli olurlar.

Hakim satıcıya deyir:

— Madam su sənindir, onu başqasının quyusunda niyə saxlayırsan? Ya suyunu götür apar, ya da quyu sahibinə kirayə haqqı ödə!

İbrət: Haqqı əyri yolla mənimsəmək istəyən öz tələsinə düşür. Ədalət hər iki tərəfin haqqını tərəziyə qoyur.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Ata-ananızın qədrini sağ ikən bilin. “Xərcliyiniz varmı?” deyə soruşmaqla kifayətlənməyin. İmkanınız daxilində ehtiyaclarını ödəyin. Onların yerini heç kim tuta bilməz.

İbrət: Valideynə sağlığında dəyər ver, ehtiyacını sözlə yox, əməllə qarşıla. Onların yerini heç kim, heç nə tuta bilməz.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Gecənin şaxtası şəhəri bürümüşdü. Yer buz bağlamışdı, ayaq üstə durmaq çətin idi. Elə bil nəfəsim də donacaqdı. Sürüşüb yıxılmamaq üçün ehtiyatla addımlayıb avtobusa çatıram. “Şükür, sağ-salamat gəlib çıxdım” deyə düşünürəm. Elə bu vaxt əlində yaylıqlar olan bir uşaq yaxınlaşır. Ona qulaq asmağa halım yoxdur, bircə avtobusa minmək istəyirəm.

Uşaq: — Alarsan, bacı? — deyə mənə bir yaylıq uzadır. Başdan eləmək üçün: — Yox, istəmirəm, — deyirəm. — Al, bacı, al, lazım olar, — deyir. Canımı qurtarmaq üçün: — Pulum yoxdur, — deyirəm. — Olsun, bacı, sən al, pul istəmirəm, qoy məndən olsun, — deyir. — Olmaz elə şey, istəmirəm, yaylığım var, — deyib özümü avtobusa atıram. O anda sadəcə özümü düşünürəm, uşaq heç vecimə də deyil. Sürətlə öz oturacağıma tərəf gedirəm.

Yerimə oturmadan əvvəl paltomun cibindəki telefonumu çıxarmaq üçün əlimi cibimə salıram. Əlimə bir paket dəyir. Çıxarıb baxıram. İçində yaylıq olan paketi görüb çox təəccüblənirəm. Demə, uşaq sezdirmədən paketi mənim cibimə salıbmış.

Tez avtobusdan düşürəm. Uşaq yenə həmin yerdə dayanıb minənlərə yaylıq təklif edir. On iki-on üç yaşı olar. Əynində nazik palto var, əlləri əlcəksizdir, burnu soyuqdan qızarıb. Qara gözləri gecənin içində ulduz kimi parıldayır, gülümsəyəndə ağappaq dişləri görünür. Yaxınlaşıb əlimi çiyninə qoyuram, yaylığı göstərib soruşuram:

— Bu nədir?

Uşaq gülümsəyərək: — Bir şey deyil, bacı, sənə lazım olar, qoy məndən olsun, — deyir.

— Belə etsən, necə pul qazanacaqsan? Yazıq deyilsənmi bu soyuqda? — deyirəm.

— Bir şey olmaz, bacı, — deyir o, sevgi dolu gözləri ilə.

Pulu uzadıram.

— Yox, bacı, istəməz, qoy məndən olsun, — deyir yenə.

Halbuki mənə: «Bacı, bəs pulun yox idi, hardan tapdın?» deyib üzümə baxsaydı, o anda utancımdan yerin dibinə girərdim. Amma o, dümdüz, məsum, tərtəmiz, qəlbi kirlənməmiş, hər kəsi özü kimi saf bilən bir uşaq idi.

— Al bunu, — deyirəm və qərarlı bir şəkildə üzünə baxıram. Qərarlılığımı görüb pulu alır və o biri əli ilə cibindən qalığı qaytarmaq üçün xırda pul çıxarır.

— Xeyr, istəməz, qalığı qalsın, — deyirəm.

— Bacı, bu çoxdur, olmaz, — deyir və təlaşla pulları ayırmağa çalışır, bəziləri yerə düşür.

— Bir şey olmaz, canın sağ olsun, məndən olsun, — deyirəm gülümsəyərək.

Uşaq utanaraq buzları əridən o gülüşü ilə: — Sağ olasan, bacı, Allah səndən razı olsun, — deyir.

«Sən də sağ ol! Sən də sağ ol, yoxsul məmləkətimin qəlbi geniş, gözü tox övladı!» deyirəm ürəyimdə və keçib yerimdə əyləşirəm. Bayırda buz kimi dondurucu bir hava bürümüş bu balanın kiçik, sevimli şəhərini — o şəhəri ki, içində hələ də məsumluğu ilə tərtəmiz qalmış, insanlara güvəni zədələnməmiş, gülüşü ilə qışı bahara çevirən, bir şeylər edib pul qazanmağa, ailəsinə dəstək olmağa çalışan uşaqlar var.

Yola düşürük. Şəhər də, yaylıq satan oğlan da gecənin qaranlığında geridə qalır. Ürəyim ağrıyır; bu soyuqda evsiz-eşiksiz qalanları düşünürəm. Qarışıq duyğular içindəyəm. Boğazım düyünlənib, göz yaşlarımı güclə saxlayıram.

Avtobusumuz isə bəmbəyaz qarla örtülü dağların arasından qıvrıla-qıvrıla yoluna davam edir.

İbrət: Bəzən ən böyük comərdliyi ən imkansız insan göstərir. Bir uşağın saf ürəyi maddi kasıblığı zənginliyə çevirir.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir çörəkçi bir kəndlidən mütəmadi olaraq müəyyən miqdarda kərə yağı alarmış. Bir gün görər ki, kəndlidən aldığı yağın çəkisi günü-gündən azalmağa başlayıb. Kəndlini onu aldatmaqda günahlandırar və qazıya şikayət edər.

Kəndli qazının yanına çağırılanda belə cavab verər: «Əslində, mənim heç tərəzim yoxdur. Bir ovcuma satacağım yağı, o birinə isə hər gün çörəkçidən aldığım bir kiloluq çörəyi qoyub yağın çəkisini bununla ölçürəm.»

İbrət: Başqasına tutduğun ölçü bir gün sənə də tutular. Necə çörək verirsənsə, elə də yağ alarsan.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.

Bir kişi yumurtanın onunu on qəpiyə alıb doqquz qəpiyə satırdı. Tanışları bu qəribə alverin məqsədini soruşanda o, belə cavab verir:

— Zərər etdiyimə baxmayın; alverlə məşğul olduğumu görüb hamı məni tacir sayır, hamı görür ki, əlim işdədir.

İbrət: Sırf görüntü xatirinə mənasız iş görmək zərər gətirər. Məşğul görünmək hələ faydalı iş görmək deyil.

Hekayələr açıq internet mənbələrindən alınmış, illüstrasiyalar isə süni intellektlə yaradılmışdır.