Тамсилдер жана жомоктор

Коркок, ошол эле учурда мактанчаак бир мергенчи арстандын артынан түшүп, токойго жетет да, алдынан чыккан отунчудан сурайт:

— Байке, бул жактан арстанды же анын изин көрдүңүзбү?

Отунчу:

— Арстандын өзүн көрдүм. Кааласаң, сени ошол турган жерине алып барайын.

Өңү кубарып кеткен мергенчи:

— Жок, жаным, рахмат. Мен чынында арстандын өзүн эмес, изин гана издеп жүргөм.

Сабак: Мактанган сөзгө эмес, сын сааттагы ишке кара. Арстанды алыстан издегендер көп, бирок аны менен бетме-бет келгенде көбү артка чегинет.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Арстан жазганды үйрөнмөйүнчө, ар бир окуя мергенчини даңазалай берет.

Африка макалы

Сабак: Окуяны айткан адам көбүнчө өзүн баатыр кылып көрсөтөт. Өз чындыгыңды өзүң айтпасаң, башкалар сени өздөрү билгендей таанытышат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир саякатчы пилдер кармалган жайдын жанынан өтүп баратып, капысынан токтойт: алп жаныбарлардын алдыңкы буту кыска эле аркан менен казыкка байланып турганын көрүп, аябай таң калат. Чынжыр да, капас да жок. Мындай шартта пилдер арканды каалаган учурда үзүп, оңой эле качып кетчүдөй көрүнгөнү менен, алар качууга такыр аракет кылышчу эмес. Киши жакын жердеги үйрөтүүчүгө барып, бул кереметтүү жаныбарлар эмне үчүн баш ийип, ордунда турганын жана эмнеге качууга аракет кылбай турганын сурайт.

Үйрөтүүчү мындай түшүндүрөт:

— Булар кичинекей кезинде ушул арканды үзүүгө алы жетчү эмес. Канча аракет кылышса да бошоно алышпагандыктан, кийин чоңойгондо да «арканды үзө албайбыз» деген ойдон чыга албай калышат.

Муну уккан киши айран таң калат. Элестетип көрүңүз: бул жаныбарлар каалаган учурда бошоно алышмак, бирок муну мүмкүн эмес деп ишенип, турган жерине байланып кала беришкен.

Сабак: Кээде бизди аркан эмес, мурдагы ийгиликсиздиктерден жаралган ишенбөөчүлүк тушап турат. «Эл эмне дейт?» деген коркунууну жеңмейинче эркин боло албайсың.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Уламыш боюнча, Немруд (Ыйык Китепте аты аталган Шынар өкүмдары) өзүнүн зулумдугуна тоскоол деп эсептеген Ибрахим пайгамбарды отко ыргытып жазаламак болот. Ал аянттын ортосуна алоолонгон чоң от жагууну буюрат. Алоону көргөн жан-жаныбардын баары качууга шашат.

Ошол маалда бир кумурска оозуна бир тамчы суу алып, отту көздөй шашып баратат.

Аны көргөн башка бир кумурска сурайт:

— Мынчалык шашып кайда баратасың?

— Уккан жоксуңбу, Немруд Ибрахим пайгамбарды отко ыргытат экен? — деп суу ташыган кумурска тынчсыздануусун жашырбайт.

— Сен ал отту көрбөсөң керек. Ал эбегейсиз чоң, качкандан башка арга жок. Оозуңдагы бир тамчы суу менен ошону өчүрмөкчүсүңбү? — деп экинчи кумурска шылдыңдай сурайт.

Суу ташыган кумурска жооп берет:

— Өчүрө албасам да, жок дегенде ким тарапта экеним билинет.

Сабак: Баарын өзгөртүүгө күчүң жетпесе да, акыйкаттан тайба. Кыйынчылыкка кабылган жакыныңдын жанында болуунун өзү баалуу.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Таш бакадан сурашат:

— Жакынкы айылга канча убакытта жетесиң?

— Жамгырды, баткакты, шамалды, өйдө-төмөн жолду эсепке алсак, үч күндүк жол. Бирок мен алты күндө жетем... — деп жооп берет таш бака.

Алты күндөн кийин карашса, таш бака айылга али жетпептир. Издеп жүрүп, акыры аны жолдун ортосунан табышат да: — Эмне болду, үч күндүк жолду алты күндө да басып өтө албадыңбы? — деп таң кала сурашат.

Таш бака көңүлү чөгүп жооп берет: — Айтпа, достор. Жамгырды, баткакты, шамалды, өйдө-төмөн жолду эсептедим, бирок, тилекке каршы, жаман адамдарды эсепке алуу оюма келбептир. Качан ылдамыраак жүрө баштасам, кармап алып, мени чалкамдан оодарып коюшту.

Сабак: Жашоодогу ар бир кыйынчылыкты эсептесе болот, бирок жаман ниети бар адамдарды эсептей албайсың. Аллах сени алдыга жүрүүгө жол бербегендер менен эмес, колдогондор менен жолуктуруп койсун.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир чымын фарфор идиштер сатылган дүкөндү талкалагысы келсе да, ага күчү жетпейт. Бирок ал өгүздүн кулагына кирип кетсе, үркүп кеткен өгүз бүт дүкөндү талкалап салышы мүмкүн.

Бул чымын — ырым-жырымдын, жалгандын жана бир жактуу көз караштын белгиси. Өгүз болсо ойлонбой иш кылган наадан адамды билдирет.

Сабак: Кичинекей жалган наадандын кулагына жеткенде чоң кырсыкка алып келиши мүмкүн. Мунун алдын алуу үчүн билимдүү болуп, укканыңды таразалап, адеп-ахлак баалуулуктарына бекем туруу керек.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Эки эшек жолдо баратып, даракта отурган маймылды көрүшөт. «Кел, бул маймылды шылдыңдайлы. Досуң барбы деп сурайбыз. “Бар” десе, “Сени менен кайсы келесоо достошот?” дейбиз; “жок” десе, “Сени менен кайсы келесоо дос болмок эле?” дейбиз», — дешет. Даракка жакындап: «Маймыл, сенин досуң барбы?» — деп сурашат. Маймыл жогору жактан аны шылдыңдагысы келген эшектерди карап:

— Кайда карабайын, баары эшек; ким менен достошом? — дейт.

Сабак: Бирөөнү шылдыңдап күлөм деп, өзүң күлкүгө калба. Кемсинткен сөз ээсине кайтып тийиши мүмкүн.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.

Бир күнү эшек токойдун падышасы болот. Бир нече күндөн кийин мыйзам чыгарат: баары кечки саат алтыда уктап, таңкы саат алтыда ойгонууга тийиш. Он эки саат бою токойдо толук тынчтык өкүм сүрүп, мыйзамды бузган жаныбар жазаланмак.

Ошентип, бир топ убакыт бою токойдо үн-сөз чыкпай калат.

Бир күнү короз таңкы саат беште ойгонуп, кыйкыра баштайт. Токойдо ызы-чуу түшөт. Дароо сот болуп, эшектин өкүмү менен короз өлүм жазасына тартылат. Ошол күндөн кийин падышадан корккон эч ким мыйзамга каршы чыкпайт.

Жылдар өтүп, эшек карып, алдан-күчтөн тайыйт. Токойдун бир бурчуна барып, өлүмүн күтүп калат. Арстан анын жанына келип, ал-жайын сурагандан кийин мындай дейт:

— Сен эми акыркы күндөрүңдү жашап жатасың. Билгибиз келет: кечки саат алтыда уктап, таңкы саат алтыда турууну буйруган мыйзамыңдын сыры эмнеде эле? Биз аны жокко чыгаруу үчүн нечен ирет көтөрүлгүбүз келди, бирок токойдогу тартип бузулуп кетпесин деп кармандык. «Бул мыйзамда биз түшүнбөгөн бир даанышмандык бар го», — деп ойлодук.

Эшек жылмайып жооп берет:

— Чынын айтсам, мен да көп жылдан бери ушуга таң калам: эшектик кылып чыгарган ушул мыйзамыма токойдун жапайы жаныбарлары эмнеге кой сыяктуу баш ийишти экен?

Сабак: Акылга сыйбаган мыйзамды кармап турган аны чыгаргандын күчү эмес, баш ийгендердин унчукпастыгы. Буйруктун артында дайыма акылмандык турбайт, кээде жөн гана эшектик турат. Суроодон тартынба: жоопсуз суроо эң эски сандыракты да мыйзамга айлантат.

Аңгемелер ачык интернет булактарынан алынган, иллюстрациялар болсо ЖИ менен түзүлгөн.