Yaşlanma və zaman

60-ını haqlayıb 70-inə yaxınlaşan dostlarımın birindən özündə hansı dəyişikliyi hiss etdiyini soruşdum. Belə cavab verdi:

Yaşlılara «bu əhvalatı danışmısan» deməyi bir kənara qoydum. Nə də olsa, bu danışıqlar onlara xoş xatirələrini canlandırmağa, o gözəl anları yenidən yaşamağa kömək edir.

İnsanları səhv edəndə belə düzəltməməyi öyrəndim. Nə də olsa, hər kəsi mükəmməl etmək mənim işim deyil. Hüzur mükəmməllikdən daha vacibdir.

Bol-bol iltifat edirəm. Nə də olsa, bu, təkcə qarşımdakına deyil, mənim öz ruhuma da xoş gəlir.

Geyimimdəki qırışığı və ya bir ləkəni dərd etməməyi öyrəndim. Nəticə etibarilə, insanın dəyəri zahiri görünüşdən deyil, içindən gəlir.

Mənim dünyama yad olan insanlardan uzaq durmağı öyrəndim. Nə də olsa, onlar yaxşı münasibət qurub qorumağı bacarmır; mən isə bunu da öyrəndim.

Duyğularımdan utanmamağı öyrəndim. Nə də olsa, məni insan edən öz duyğularımdır.

Münasibətləri pozmaqdansa eqomu bir kənara qoymağın daha yaxşı olduğunu öyrəndim. Nə də olsa, eqo məni tənhalığa aparır, münasibətlər isə tənha qalmamağıma kömək edir.

Məni xoşbəxt edə biləcək şeyləri etməyi öyrəndim. Nə də olsa, öz xoşbəxtliyimə mən özüm cavabdehəm.

İstənilmədən kömək etməməyi öyrəndim. Nə də olsa, köməyə ehtiyacı olan adam bu köməyin məndən gəlməsini istəməyə də bilər.

Sağlamlığımdan, qonşularımdan, qohumlarımdan, təqaüdçü olmağımdan şikayət etməməyi öyrəndim! Nə də olsa, bütün çətinliklərə baxmayaraq, yaşadığıma və sevdiklərimin yanımda olduğuna görə şükür etməliyəm.

Cavanlara «mən sənin yaşında olanda...» kimi cümlələr söyləməkdən vaz keçdim; «sənə ən yaxşı illərimi verdim...» kimi ifadələri isə heç işlətmirəm. Nə də olsa, hər zamanın öz hökmü var və keçmişin meyarlarını indiki zamana tətbiq etmək doğru olmaz.

Bir zamanlar gənc, güclü və sevinc dolu olduğunu unutmadan həyat yoldaşıma daha çox diqqət etməyə başladım — indi bürüşük, çarəsiz və qəmgin bir qoca olsa belə. Nə də olsa, bəlkə də bu anda mənə həqiqətən ehtiyacı olan yeganə insan odur.

Hər şeyə görə özümü qınamaqdan vaz keçdim. Nə də olsa, həyatda həm özüm, həm də övladlarım üçün əlimdən gələni etmişəm.

Və nəhayət: Rəbbimdən dəyişdirə biləcəklərim üçün güc, dəyişdirə bilməyəcəklərim üçün səbir, bu ikisini bir-birindən ayıra bilmək üçün isə hikmət diləməyi öyrəndim. Nə də olsa, bir insan olaraq hər şeyə qadir deyiləm.

Yaş insana ən böyük hikməti öyrədir: dinclik mükəmməllikdən, anlayış isə haqlı çıxmaqdan üstündür.

Altmışı haqlamış olanlar üçün...

Bu günə qədər qənaət etdiyiniz puldan istifadə etmək vaxtıdır. İstifadə edin və həzz alın. Onu əldə etmək üçün göstərdiyiniz fədakarlıqlardan xəbəri olmayanlar üçün saxlamayın. Bu, hüzurdan zövq almaq üçün ideal vaxtdır.

Övladlarınızın və nəvələrinizin maddi vəziyyətindən narahat olmayın, pulunuzu özünüzə xərclədiyinizə görə də üzülməyin. İllərdir onlara qayğı göstərmiş, bacardığınız hər şeyi öyrətmisiniz. Onlara təhsil, yemək, sığınacaq və dəstək vermisiniz. İndi öz pullarını qazanmaq onların borcudur. Qoy öz yollarını özləri tapsınlar.

İndi çox fiziki güc sərf etmədən sağlam həyat sürün. Orta dərəcədə idman edin, hər gün gəzintiyə çıxın, yaxşı yeyin və yaxşı yatın.

Bu yaşda xəstələnmək asan, sağlam qalmaq isə çətindir. Ona görə də özünüzü yaxşı vəziyyətdə saxlamalı, tibbi və fiziki ehtiyaclarınıza diqqət yetirməlisiniz. Həkiminizlə əlaqə saxlayın; özünüzü yaxşı hiss etsəniz belə, müayinələrdən keçin.

Xırda şeylərə görə stresə düşməyin. Siz artıq həyatınızda çox şeyin öhdəsindən gəlmisiniz. Yaxşı da, pis də xatirələriniz olub. Keçmişin sizi geri çəkməsinə, gələcəyin isə qorxutmasına imkan verməyin. İndi özünüzü yaxşı hiss edin. Xırda çətinliklər tezliklə unudulacaq.

Yaşınızdan asılı olmayaraq, sevginizi həmişə yaşayın. Yoldaşınızı sevin, həyatı sevin, ailənizi sevin və unutmayın: nə qədər ki ağlınız və şəfqətiniz yerindədir, siz qoca deyilsiniz.

Bərbərə getməyi dayandırmayın, dırnaqlarınıza fikir verin, dermatoloqa və diş həkiminə gedin, ətir və kremlərdən istifadə edin. Zahirən baxımlı olanda bu hiss içərinizə də sızar, özünüzü qürurlu və güclü hiss edərsiniz.

Yaşa uyğun moda meyllərini gözdən qaçırmayın, ancaq öz üslubunuzu qoruyub saxlayın. Kitab oxuyun, qəzetləri gözdən keçirin, xəbərlərə baxın. İnternetə girin, insanların nə düşündüyünü öyrənin. Aktiv elektron poçt hesabınızın olduğundan və ən azı bir neçə sosial şəbəkədən istifadə etdiyinizdən əmin olun.

Gənc nəslə və onların fikirlərinə hörmət edin. Onlar sizinlə eyni fikirdə olmaya bilərlər, lakin gələcək onlarındır və həyatlarını öz istədikləri istiqamətə yönəldəcəklər. Tənqid etməyin, öyüd verin və dünənki müdrikliyin bu gün də keçərli olduğunu xatırlatmağa çalışın.

Heç vaxt «bizim vaxtımızda...» ifadəsini işlətməyin. İndi sizin vaxtınızdır. Yaşadığınız müddətcə bu zamanın bir parçası olun.

Çalışın ki, mənfi insanlardan uzaq olasınız və vaxtınızı sizə yalnız xoş əhval-ruhiyyə, müsbət enerji bəxş edən insanlarla keçirəsiniz.

Hobbilərinizdən əl çəkməyin. Səyahət edə, gəzə, yemək bişirə, oxuya, rəqs edə bilərsiniz. İstəsəniz, bir pişik və ya it saxlaya bilərsiniz.

Evdən çıxın, uzun müddətdir görmədiyiniz insanlarla görüşün, yeni və ya köhnə bir şeyi təzədən yaşayın. Əsas odur ki, vaxtaşırı evdən çölə çıxasınız. Muzeylərə gedin, parkda gəzin.

Daim nəzakətli olmağa, lüzum olmadıqca şikayət və tənqid etməməyə çalışın. Kimsə qəlbinizi qırıbsa, onu bağışlayın. Qəlbini qırdığınız insanlardan isə üzr diləyin.

Acılarınızı özünüzlə daşımayın. Bu, yalnız sizi incidər. Kimin haqlı olmasının fərqi yoxdur. Deyiblər ki, kin saxlamaq özünü zəhərləyib başqasının ölümünü gözləməyə bənzəyir. O zəhəri heç vaxt qəbul etməyin. Bağışlayın, unudun və həyatınıza davam edin.

Gülün, sevinin. Ömrünüzün bu çağında hüzurlu bir həyatın dadını çıxarın... Xoşbəxt olun!

Fədakarlıq dövrü bir gün başa çatır; ömrün payızında özünə də yaşamaq haqqı ver. Xoşbəxt insan ətrafına da xoşbəxtlik yayır.

Yaşlanmaq bir dağa dırmaşmaq kimidir: qalxdıqca yorğunluğun artar, nəfəsin daralar, amma dünyaya baxış bucağın genişlənər.

Yaşlanmaq dağa dırmaşmaq kimidir: nəfəsin daralar, amma dünyaya baxışın genişlənər. Yaşın artması hikmətin də artmasıdır.